11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 195 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Tema / Homeostazi rinks) iletilir. Gırtlaktan geçen hava, solunum yo- luna iletilir. Solunum yolu; soluk borusu, bronş ve bronşiollerden oluşur. Soluk borusunun yapısın- da düz kas ve “C” harfi şeklinde kıkırdak halkalar bulunur (Görsel 2.7.3). Kıkırdak halkalar nefes alıp verme esnasında soluk borusunun aşırı bü- zülmesini engeller. Soluk borusu her iki akciğere giren iki bronşa ayrılır. Bronşlar kıkırdak destekli hava iletim yollarıdır. Bu yapılar dallanarak ak- ciğerin hemen her tarafına uzanan daha küçük yapılı bronşiollere ayrılır. Dinlenme hâlindeki bir insanda her bir nefes ile akciğerlere giren ve nefes verme ile akciğerler- den çıkan hava miktarına soluk hacmi denir. Soluk hacmi yetişkin bir insanda yaklaşık 500 ml kadardır ve bu hacmin %70’i alveollere ulaşırken %30’u solunum yollarını doldurur ve alveollere ulaşa- maz. Solunum yollarında bulunan hücrelerden salgılanan mukus, solunan havadaki mikroorganizmaları ve toz parçacıklarını yakalar. Solunum yollarında bulunan bazı hücrelerin yapısındaki siller ise tek yönlü çalışarak bu toz parçalarını yutağa doğru iletir. Bu şekilde solunum sisteminin sağlıklı kalmasına yardımcı olunur. Akciğerler Solunum sisteminin esas organı akciğerlerdir (Görsel 2.7.4). Oksijen ve kar- bondioksit gazlarının değişimi burada gerçekleşir. İnsanda akciğer sağ ve sol olmak üzere iki bölümden oluşur. Sağ akciğer üç loblu, sol akciğer ise iki loblu yapıdadır. Akciğerin üzerinde iki katlı plevra zarı bulunur. Bu zarlardan biri akciğerleri, diğeri göğüs boşluğunu çevreler. İki zar arasında bulunan plevra sıvısı bu iki zarın birbiri üzerinden kaymasını sağlar. Bu sıvı aynı zamanda iki zar arasında yüzey gerilimini artırarak nefes alıp verme esnasında akciğer- lerin göğüs boşluğunu çevreleyen duvarla beraber hareket etmesini sağlar. Göğüs boşluğu duvarı, soluk alma esnasında yukarı doğru hareket ettiğinde kendisine bağlı olan dıştaki plevra zarı da onunla beraber hareket eder. Bu zar da plevra sıvısının oluşturduğu yüzey gerilimi nedeniyle içte bulunan ve akciğerlere bağlı olan plevra zarını kendisine doğru çeker. Buna bağlı olarak akciğerler de şişer. Görsel 2.7.3: Soluk borusunun yapısı Görsel 2.7.4 Akciğerlerin yapısı Bilgi Kutusu Göğüs yaralanmalarında plevra zarı delindiğinde akciğer zarları arasına hava girer ve akciğerler büzülerek hacmini kaybeder. Bu durum akciğer sönmesi olarak ifade edilir. Mukus bezi Mukus tabakası Düz kas Kıkırdak Soluk borusu Trake Alveoller Hava CO2 CO2 CO2 O2 O2 O2 Sağ bronş Bronşioller Sol bronş