11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 189 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Tema / Homeostazi Lenf Sistemi Erişkin bir insanda her gün kılcal damarlardan dokulara yaklaşık 4-8 litre sıvı sızar ve kılcal damar duvarları, büyük moleküllere pek geçirgen olmasa da bu sızıntı esnasında az miktarda kan proteini de damarlardan dışarı çıkar. Kılcal damarlardan doku aralıklarına sızan ve daha sonra difüzyonla lenf kılcalları- na geçerek lenf sistemine katılan sıvıya lenf sıvısı denir. Vücuttaki doku sıvı- sının toplanarak kan dolaşımına geri kazandırılmasını sağlayan sisteme lenf sistemi, bu sistemde gerçekleşen dolaşıma ise lenf dolaşımı denir (Görsel 2.6.5). Lenf sistemi temel olarak lenf sıvısı, lenf düğümleri ve lenf damarla- rından oluşur. Lenf sisteminde atardamar bulunmaz, bu sistem lenf toplardamarları ve lenf kılcallarından oluşur. Lenf kılcal damarlarının doku sıvısına bakan tarafının ucu kapa- lıdır, diğer ucu ise lenf toplardamarlarına açılır. Lenf kılcalları, tek katlı yassı epitelden oluşur. Lenf kılcal- larının geçirgenliği kan kılcallarına göre daha fazladır. Kalp gibi pompalayıcı bir yapı olmadığı için lenf toplar- damarlarındaki lenf sıvısının hareketi kan dolaşımına göre daha yavaş gerçekleşir. Lenf toplardamarlarında lenfin akışını yönlendiren tek yönlü açılan kapakçıklar bulunur. Lenf sıvısının lenf damarlarındaki hareketi dokulardan dolaşım sistemine doğru tek yönlü olarak gerçekleşir. Lenf damarlarının belirli noktalarda birleşerek oluştur- duğu lenf düğümleri, bir akyuvar türü olan lenfosit hücrelerini içerir. Lenf düğümleri, lenf sıvısının filtrelen- mesini ve mikroorganizmalardan arındırılmasını sağlar. Lenf sisteminin başlıca görevleri şunlardır: • Damarlardan dışarı sızan, doku ve hücreler arasında biriken doku sıvısı lenfatik sistem sayesinde tekrar kan dolaşımına kazandırılır. • Lenfatik sistem vücudun bakteri ve virüslere karşı sa- vunulmasını sağlar. • Yağların sindirilmesi sonucunda oluşan yapı taşlarının ince bağırsakta emildikten sonra dolaşım sistemine kazandırılmasını sağlar. Dolaşım Sisteminin Homeostazi Üzerine Etkileri Gaz değişimi ve asit-baz dengesi (pH düzeyi): Akciğerlerden alınan O2 do- kulara iletilir. Doku hücrelerinde oluşan CO₂ kan ile akciğerlere taşınarak vücut- tan uzaklaştırılır. Kan, pH düzeyinin düzenlenmesinde görev alır. Sıvı ve elektrolit dengesi: Kan plazması; su, iyonlar ve proteinler içerir. Kan basıncı ve damar geçirgenliği ayarlanarak doku sıvısının ozmotik dengesi sağ- lanır. Böbreklere iletilen kan yoluyla Na⁺, K⁺, Cl⁻ gibi iyonların seviyesi düzen- lenir. Vücut sıcaklığının düzenlenmesi (termoregülasyon): Kan, vücut içinden ve deri altından geçerken ısıyı dağıtır. Sıcak ortamlarda damar genişlemesi ile deri yüzeyine daha fazla kan gelir, ısı kaybı artar. Damar daralması ile ısı kaybı azalır, soğuk ortamlarda vücut sıcaklığı korunur. Hormonların taşınması: Endokrin bezlerden salgılanan hormonlar kan yoluy- la hedef organlara ulaştırılır. Görsel 2.6.5: Kan ve lenf dolaşımı Akciğer dolaşımı Vücut sistemik dolaşımı Lenf damarları Lenf düğümü (lenf nodu) Sistemik kılcal damarlar Akciğer kılcal damarları Lenf kılcal damarları