11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 106 Cevapları (MEB Yayınları)

1. Tema / Tepki Bilgi Kutusu Laktat, egzersizden sonraki günlerde ortaya çıkan kas ağrılarıyla bağlantılı değildir. Aksine laktatın kanda belli seviyede olması egzersiz performansını belli ölçüde artırmaktadır. Kas ağrılarının sebebi, egzersizler sırasında kas liflerinin hasar alması ve hasar sonucu ağrı hissine yol açmasıdır. Bilgi Kutusu Bir kas uzun bir dinlenme sonrası kasılmaya başladığı zaman başlangıçtaki kasılma kuvveti, 10-50 kas sarsı sonraki kasılma kuvvetinin ancak yarısı kadardır. Bu duruma merdiven etkisi denir. ise iki Z çizgisi birbirinden uzaklaşır, böylece kasın boyu uzar. A bandının boyu değişmez. I bandı genişlerken H bandı görünür hâle gelir. Kasılmanın başlaması için önce motor sinirden kas hücresine bir uyarı gelir. Bu uyarı kas hücresinin zarında elektriksel bir değişim oluşturur. Bunun sonucunda kas hücresinin sarkoplazmik retikulumunda depolanmış Ca²⁺ (kalsiyum) iyonları serbest kalarak sitoplazmaya geçer. Serbest kalan Ca²⁺ iyonları aktin ve miyozin iplikleri arasına girerek onların birbirine bağlanmasını sağlar. Böylece iplikler kayar, kas kısalır ve kasılma gerçekleşir. Kasılmanın tamamlanmasından sonra Ca²⁺ iyonları aktif taşıma ile kas hücresinin sarkoplazmik retikulumuna geçer ve kas gevşer. Çizgili kas hücreleri enerji gereksinimlerini oksijenli solunum ya da laktik asit fermantasyonu ile karşılar. Yoğun egzersiz sırasında kas aktivitesi arttığında ATP üretimi için gereken glikoz yıkım hızı, kasın kandan oksijen sağlama hızını aşar ve hücrelere yeterli oksijen ulaşamaz. Bu durumda artan enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla glikoz, laktik asit fermantasyonu yoluyla parçalanır. Oluşan laktik asit laktata dönüşür. Laktat kas hücrelerinden kana geçer; çoğunlukla karaciğerde, daha az oranda da böbreklerde tekrar glikoza çevrilir. Böylece glikoz daha sonra hücresel süreçlerde yeniden kullanılabilir. Glikoz fazlası ise karaciğer ve kaslarda glikojene dönüştürülerek depolanır. Kas faaliyetinin süresi uzadığında enerji gereksinimi daha dengeli hâle gelir ve kullanılan enerjinin büyük bölümü oksijenli solunumla sağlanır. Egzersiz sırasında bazı reaksiyonlar nedeniyle H⁺ iyonlarının artması, kaslarda asitliğin yükselmesine ve geçici yorgunluğun oluşmasına neden olur. Glikozun parçalan- ması sırasında ATP ile birlikte ısı enerjisi de açığa çıkar ve bu ısı, vücut sıcaklı- ğının belirli sınırlar içinde korunmasına katkı sağlayarak homeostaziyi destekler. Kontrol Noktası

1. Aşağıda sarkomerin kasılma ve gevşeme durumuna ait görseller verilmiştir. Kasılma ve gevşeme sırasında gerçekleşen olayları tabloya yazınız.

2. Durum Kasın durumu Sarkomerin boyu Kas kütlesi Kas hacmi I bandı H bandı Z çizgileri A bandı Aktin boyu Miyozin boyu