11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 104 Cevapları (MEB Yayınları)

1. Tema / Tepki 1.10.1. Kaslarda Kasılmanın Kontrolü İnsanda çizgili kas görünümü incelendiğinde çiz- gili kasın lifli bir yapıya sahip olduğu görülür (Gör- sel 1.10.2). Kasın kasılması onu oluşturan liflerin kasılmalarının toplamıdır. Vücutta bulunan iskelet kaslarının çalışabilmesi için uyarılması gerekir. Bu uyarılma merkezî sinir siste­minden gelen uyartılar doğrultusunda gerçekleşir (Görsel 1.10.3). Bir kas telinin kasılabilmesi için gereken en küçük uyartı şiddetine eşik şiddeti (eşik değer) denir. Kas tel- leri eşik şiddetinin altındaki uyartılara tepki oluş- turmaz, eşik şiddetinin üzerindeki uyartılara ise hep aynı şiddette tepki oluşturur. Bu durum sinir hücrelerinde olduğu gibi “ya hep ya hiç prensibi” olarak adlandırılır ve tek bir kas teli için geçerlidir. Uyarı verilmiş bir kas telinin bir kez kasılıp gevşe- mesi ve tekrar eski hâline dönmesi durumuna kas sarsı (kasıl sarsılma) denir (Görsel 1.10.4). Kas sarsı sürecinde üç evre gözlenir: gizli evre, kasılma evresi, gevşeme evresi. Gizli evre, kasın uyarıldığı an ile kasılmaya başla- dığı an arasındaki süredir. Kasılma evresi, kasılmanın başladığı an ile gev- şeme başlangıcına kadar geçen süredir. Gevşeme evresi, kasın gevşemeye başladığı an ile tekrar eski hâline dönmesine kadar geçen süredir. Bu üç evre sırasıyla gerçekleştikten sonra kas, bir sonraki uyartıya kadar dinlenir. Ancak kas kısa aralıklarla sık sık uyarıldığında gevşeme sürecini tamamlayamaz, bir süre kasılı durumda kalır. Bu kasılı kalma durumuna fizyolojik tetanus denir (Görsel 1.10.5). Kas fizyolojik tetanus durumundayken gevşeyemez. Görsel 1.10.5: Fizyolojik tetanus grafiği Kasılma miktarı Normal kasılma Fizyolojik tetanus durumu Zaman Görsel 1.10.2: Çizgili kas Görsel 1.10.3: Kasın sinirle bağlantısı Motor sinir Kas lifi Görsel 1.10.4: Kas sarsı grafiği Gizli evre Kasılma miktarı Kasılma evresi Gevşeme evresi Zaman (milisaniye) Tek bir uyaran : Uyaran