10. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 118 Cevapları (MEB Yayınları)

2. TEMA: İSTATİSTİKSEL ARAŞTIRMA SÜRECİ 118 Kindi ve Sıklık Analizi Kindi [Ebu Yusuf Ya'kub bin İshak el-Kindi (Görsel 2.5)], 9. yüzyılda yaşamış önemli bir İslam filozofu, matematikçi ve bilim insanıdır. Kindi, frekans analizi (sıklık ana­ lizi) alanında ilk çalışmaları yapmış kişidir ve bu alandaki katkıları kriptoloji (şifre bilimi) açısından büyük bir öneme sahiptir. Kindi, özellikle kriptografi alanında yaptığı çalışmalarla tanınır. Sıklık analizi, Kin­ di'nin kriptografi alanındaki en önemli keşiflerinden biridir ve şifre çözme yöntem­ lerinde devrim niteliği taşımaktadır. Sıklık analizi, bir dildeki harflerin ya da harf kombinasyonlarının ortaya çıkma sıklıklarına dayanarak şifrelenmiş mesajları çöz­ meyi amaçlar. Kindi’nin yöntemi, bir alfabenin belirli harflerinin belli bir metinde ne sıklıkla kullanıldığını gözlemlemek üzerine kuruludur. Örneğin, İngilizcede "E" harfi en sık kullanılan harfler­ den biridir. Kindi, bu temel bilgiyi kullanarak şifrelenmiş mesajlardaki harf sıklıklarını inceleyerek şifreli metinle­ ri çözmenin bir yolunu geliştirmiştir. Kindi’nin "Şifreli Mesajları Açığa Çıkarmanın Yolları" Risalesi Kindi, Risale fi Istikhraj al-Mu'amma (Risale fi İstikraj Muamma) adlı eserinde sıklık analizini detaylı bir şekilde ele alır. Bu eser, şifreli metinlerin nasıl çözülebileceği üzerine yazılmış bir risaledir. Kindi bu çalışmasında, bir metin­ deki harflerin dağılımlarını kullanarak o metnin şifresini nasıl çözebileceğini gösterir. Metodoloji, harflerin sıklı­ ğını inceleyerek şifrelenmiş bir mesajda kullanılan şifreli harflerle gerçek harfler arasında bir ilişki kurmayı içerir. Sıklık Analizinin Önemi Kindi’nin sıklık analizi yöntemi, modern kriptografinin temellerinden biri olarak kabul edilir. Orta Çağ'dan önce şifreleme çoğunlukla basit yer değiştirme yöntemlerine dayanıyordu. Sıklık analizi, bu tür yer değiştirme şifre­ lerini çözmek için güçlü bir araç haline geldi. Kindi’nin bu çalışması, daha sonra Batı’da ve diğer İslam dünyasın­ da kriptografik gelişmelere de ilham verdi. Sonuç olarak Kindi’nin sıklık analizi sadece matematiksel bir buluş değil, aynı zamanda kriptografinin gelişimin­ de çığır açan bir keşif olarak kabul edilir. (Genel ağdan alınmıştır.)

5. Uygulama Veri Analizi Yapma ve Sonuçları Yorumlama Üçüncü uygulamadaki veri toplamı planını kullanarak grupça topladığınız ve kaydettiğiniz verileri istatistik programı yardımıyla açınız. Belirlediğiniz istatistiksel araştırma sorularına cevap bulabilmek için uygun görsel­ leştirme ve/veya özetleme araçlarını seçerek verilerinizi analiz ediniz. Belirlediğiniz örneklem ile topladığınız verilerden elde ettiğiniz sonuçların diğer grupların sonuçları ile olan benzerlik ve farklılıklarını inceleyiniz. Ayrıca bu verilerin araştırma sorunuza ne ölçüde cevap verdiğini ve araş­ tırmanızdaki evreni temsil etmesi açısından uygunluğunu grup arkadaşlarınızla tartışınız. Görsel 2.5: Kindi (Temsilî)