Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
1. TEMA / Etkileşim Örnek Zn(k) + 2HCl(suda) → ZnCl2(suda) + H2(g) tepkimesine göre çinkonun tuz ruhu ile tepkimeye girmesiyle hidrojen gazı oluşur. Tam verimle gerçekleşen tepkimede başlangıçta 260 g Zn ve 144 g HCl alınırsa hangi maddeden kaç gram artar? (H: 1 g/mol, Cl: 35 g/mol, Zn: 65 g/mol) Soruda verilen kütlelerden tepkenlerin mol sayıları hesaplanır. nZn = 260 65 = 4 mol nHCl = 144 36 = 4 mol Tepkenlerin hepsinin tamamen bittiği tepkimelere artansız tepkimeler denir. Eğer bir tepkimede tepkenlerden biri tamamen tükenirken diğer tepken artarsa bu tepkimeye artanlı tepkime denir. Artanlı tepkimelerde önce tükenen maddeye sınırlayıcı bileşen adı verilir. Bazı kimyasal tepkimelerde tepkenlerin hepsi ürüne dönüşemez. Bunun birçok farklı nedeni vardır. Örneğin bazı tepkimeler birden çok basamakta gerçekleştiği için yan ürünler oluşabilir, bazı tepkimelerde tepkenlerin hepsi ortamdan alınamaz (sulu çözeltiler gibi) ya da bazı tepkimeler tersinir olabilir. Bu nedenle tepkimede ne kadar ürün oluştuğunun göstergesi olarak yüzde verim hesaplanır. Yüzde verim, aşağıdaki formül yardımıyla bulunur: Teorik Verim: Bir tepkimede sınırlayıcı bileşenin tamamen kullanılması hâlinde oluşacak ürün miktarıdır. Gerçek Verim: Bir tepkimede elde edilen ürünün gerçek miktarıdır. Yüzde verim = Gerçek verim Teorik verim • 100 Bilgi Kutusu Tam verimle gerçekleşen tepkimeler, tepkenlerden en az birinin bittiği tepkimelerdir. Tepkime denklemine bakıldığında 2 mol HCl ile 1 mol Zn tepkimeye girdiğine göre 4 mol HCl ile 2 mol Zn tepkimeye girer. Zn katısının fazla miktarı artar. 2 mol Zn 130 gramdır. 4 mol HCl 144 gramdır. Zn(k) + 2HCl(suda) → ZnCl2(suda)+H2(g) Başlangıç: 260 g 144 g Değişim: 130 g 144 g Sonuç: 130 g Biter. artar. - -
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
Suda H⁺ (H₃O⁺) iyonu oluşturan maddeler asit (pH < 7), OH⁻ iyonu oluşturan maddeler bazdır (pH > 7). 25°C'de saf suyun pH değeri 7 olup nötrdür.
Asit ve baz karıştırıldığında net iyon tepkimesi H⁺ + OH⁻ → H₂O şeklinde gerçekleşir; tuz ve su oluşarak nötrleşme sağlanır.