Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
1. TEMA / Etkileşim Makro ölçekte Mikro ölçekte Gözlemlenebilir evrende yaklaşık 1 mol yıldız bulunduğu tahmin edilmektedir. 12 g karbon atomu 1 moldür. Büyük Okyanus’ta yaklaşık 6,02 .1023 mL su bulunmaktadır. Bu değer mL olarak yaklaşık 1 mole eşittir. Bir su bardağı suda yaklaşık 10 mol su (H2O) molekülü bulunmaktadır. Bir mol kâğıt para yaklaşık 6 milyar insan tarafından saniyede bir banknot olmak üzere sayılsaydı bu işlem yaklaşık 3,2 milyon yıl sürerdi. CH4(g) + 2O2(g) → CO2(g) + 2H2O(g) 1 mol metanın yanma tepkimesi saniyeler içerisinde gerçekleşir. Yanma sonucunda 6,02 .1023 tane CO2 molekülü oluşur. Bir mol kum, bir kenarı yaklaşık 32 km olan bir küpün içine koyulsaydı küpü doldururdu. 1 mol yemek tuzu (NaCI) yaklaşık iki yemek kaşığıdır. Avogadro sayısının makro ve mikro ölçekte kıyaslanması aşağıda gösterilmiştir. Mol kavramı ve atom ile ilişkilendirilebilecek bazı tanımlar aşağıda özetlenmiştir. ● Proton sayıları (atom numaraları) aynı, nötron sayıları farklı olan atomlara izotop atomlar denir. ● İzotop atomlar aynı elementin farklı kütle numaralarına sahip atomlarıdır. ● İzotop atomların fiziksel özellikleri farklı, kimyasal özellikleri ise çoğunlukla aynıdır. ● Örneğin 12C ve 14C atomları izotop atomlardır. ● Bir atomun kütlesinin standart bir atomun kütlesi dikkate alınarak hesaplanması ile elde edilen değere bağıl atom kütlesi denir. ● Atomların kütleleri çok küçük olduğu için atomik kütle birimi (akb) ya da Dalton (Da) şeklinde ifade edilir. ● 1 akb, 1 tane 12C atomunun kütlesinin on ikide biri olarak tanımlanır. ● Örneğin 1 tane 1H atomunun bağıl atom kütlesi 1 akb, 1 tane 14N atomunun bağıl atom kütlesi 14 akb’dir. ● Bir elementin ortalama atom kütlesi, elementin doğal izotoplarının atom kütlelerinin doğada bulunma yüzdelerine bağlı olarak hesaplanan ortalamasıdır. ● Bir elementin ortalama atom kütlesi periyodik tabloda genellikle element sembolünün altında bulunur. ● Örneğin alüminyumun ortalama atom kütlesi 26,98 iken karbonunki 12,01’dir. İzotop Atomlar Bağıl Atom Kütlesi Ortalama Atom Kütlesi Maddelerin ölçülebilir özelliklerine ilişkin sürükle bırak etkinliği için karekodu kullanınız.
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
Mol Kavramı: 12 gram Karbon-12 (¹²C) izotopunun içerdiği atom sayısı kadar (6,022·10²³ adet) tanecik içeren madde miktarıdır. Kimyadaki temel sayma paketidir.
Atom Kütlesi: Bir elementin tek bir atomunun kütlesidir. Çok küçük bir değer olduğundan atomik kütle birimi (akb) ile ifade edilir (1 akb = 1/12 ¹²C kütlesi).
Bağıl Atom Kütlesi: Karbon-12 atomu referans (12 birim) kabul edilerek diğer element atomlarının bu kütleye kıyasla kaç katı olduğunu gösteren orandır.
