Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
1. TEMA / Etkileşim + + A A B B C C Tepkimenin gösterimi aşağıdaki gibidir: 2AgNO3(suda) + Cu(k) → Cu(NO3)2(suda) + 2Ag(k) İyonik bileşikler suda iyonlarına ayrıştığı için tepkime aşağıdaki gibi yazılır: 2Ag+(suda) + 2NO3 -(suda) + Cu(k) → Cu2+(suda) + 2NO3 -(suda) + 2Ag(k) Nitrat iyonları tepkimenin her iki tarafında da suda kaldığı için seyirci iyondur. Net tepkime denklemi aşağıdaki gibidir: 2Ag+(suda) + Cu(k) → Cu2+(suda) + 2Ag(k) Yanma tepkimeleri dışında pillerin çalışması, asitlerin metallerle tepkimesi, ağartıcıların kumaşın rengini değiştirmesi, fotosentez, solunum gibi olaylar da indirgenme-yükseltgenme tepkimelerine örnektir. Birçok indirgenme-yükseltgenme tepkimesi aynı zamanda tekli yer değiştirme tepkimesidir. Bu tepkimelerin genel gösterimi aşağıdaki gibidir: Asit-Baz Tepkimeleri Arrhenius (Arhenyus) asit-baz tanımına göre suda çözündüğünde çözeltiye hidrojen iyonu veren maddeler asit, hidroksit iyonu veren maddeler ise bazdır. HCl(g) su H+(suda) + Cl-(suda) asit CH3COOH(s) H+(suda) + CH3COO-(suda) asit NaOH(k) su Na+(suda) + OH-(suda) baz NH3(g) + H2O(s) NH4 +(suda) + OH-(suda) baz H+ iyonu asitlerin sulu çözeltilerinde tek başına bulunamaz, su ile birleşerek hidronyum (H3O+) iyonuna dönüşür. Ancak tepkimelerde kullanım kolaylığı nedeniyle H+ olarak verilir. Asit ve baz birbiriyle tepkimeye girer. Bu tepkime örneklerine günlük hayatta sıklıkla rastlanır. Örneğin mide yanmasını gidermek için bazik özellikte mide ilaçlarının kullanılması, dişlerdeki asidik artıkların bazik diş macunları ile temizlenmesi, banyodaki kireç lekelerinin tuz ruhu ile giderilmesi asit-baz tepkimelerine örnektir. Sulu ortamda asit ile bazın tepkimeye girerek tuz ve su oluşturmasına nötralleşme tepkimesi denir. Bu tepkimelerin genel gösterimi aşağıdaki gibidir: ASİT + BAZ . TUZ + SU Nötralleşme tepkimesinde oluşan tuz suda iyi çözünüyorsa sulu ortamda iyonlarına ayrışarak çözünmüş hâlde bulunur. Ancak oluşan tuz suda az çözünen tuz ise, sulu ortamda katı hâlde bulunur. Asit-baz tepkimelerinin belirgin göstergelerinden bazıları enerji değişimi ve pH değişimidir. Karbonatlı bileşiklerin asitlerle tepkimesi sonucu açığa çıkan karbon dioksit gazı da asit- baz tepkimelerinin göstergelerindendir. Bilgi Kutusu Ametallerin oksijence zengin bileşiklerinin çözeltileri (CO2, NO2, SO3 gibi) asidik özellik gösterirken metal oksitlerin sulu çözeltileri (MgO, K2O gibi) ve karbonatlı bileşikler (CaCO3, NaHCO3 gibi) bazik özellik gösterir. su
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
Suda H⁺ (H₃O⁺) iyonu oluşturan maddeler asit (pH < 7), OH⁻ iyonu oluşturan maddeler bazdır (pH > 7). 25°C'de saf suyun pH değeri 7 olup nötrdür.
Asit ve baz karıştırıldığında net iyon tepkimesi H⁺ + OH⁻ → H₂O şeklinde gerçekleşir; tuz ve su oluşarak nötrleşme sağlanır.