10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 282 Cevapları (MEB Yayınları)

4. ÜNİTE Mimar Sinan, inşa ettiği camilerde sesin her noktaya eşit ve net bir şekilde ulaşmasını sağlamak amacıyla ses dalgalarının özelliklerinden yararlanarak akustik yankıyı kontrol altına almıştır. Günümüzde ise yankı, denizaltı ve gemi­ lerde denizin altındaki uzaklıkların hesaplanmasında ve ultrason cihazlarıyla vücudun iç yapısının incelenmesinde kullanılmaktadır. Doğrusal Su Dalgalarında Kırılma Derinlikleri farklı olan bir ortamdan diğerine geçen su dalgalarının yön değiş­ tirmesine dalgaların kırılması denir. Su dalgalarının kırılması olayında iki ortamı ayıran yüzeye ayırıcı yüzey adı verilir. Gelen dalga, kırılan dalga ve yüzeyin normali aynı düzlemdedir. Derin ortamdan sığ ortama geçen su dalgalarının kırılma olayı Şekil 4.11'de gösterilmektedir. Gerçek ses Yansıyan ses Görsel 4.10: Yankı oluşumunun gösterimi Şekil 4.11: Derin ortamdan sığ ortama geçen doğrusal su dalgalarının gösterimi Derin ortam Sığ ortam L N K K K λderin λsığ } } L i r L Mimar Sinan Osmanlı Dönemi’nin büyük mimarlarından biri olan Mimar Sinan, eser­ lerinde hem estetiği hem de işlevselliği ön planda tutarak sesin dengeli bir şekilde yayılmasını sağ­ layan akustik çözümler geliştirmiştir. Mimar Sinan’ın ustalık eseri ola­ rak kabul edilen Selimiye Camisi, akustik açıdan da başarılı yapılardan biridir. Bu camide hem imamın sesi caminin her köşesinde net bir şekilde duyulur hem de kubbe yapısı sayesinde yankı en düşük seviyede tutulur. Selimiye Camisi, Edirne Su dalgalarındaki yansıma olayına benzer olarak ses dalgalarında da yan­ sıma olayı gerçekleşir. Ses dalgalarının belirli bir mesafedeki sert ve düzgün yüzeylere çarpıp yansıması ile oluşan ikinci sese yankı adı verilir. Yankı genel­ likle geniş ve boş alanlarda ya da dağlık bölgelerde meydana gelir. Örneğin dağlık bir alanda bağırıldığında birkaç saniye sonra aynı ses tekrar duyulur. Bu durum sesin dağ yüzeyine çarpıp geri dönmesiyle oluşur. Yankının net bir şekilde algılanabilmesi için sesin kaynağı ile engel arasında en az 17 m mesafe bulunmalıdır. Görsel 4.10'da ses dalgasının yankı oluşturmasının temsilî gösterimi verilmektedir.