10. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 61 Cevapları (MEB Yayınları)

1. Tema /ENERJİ Ek Bilgi FAD (flavin adenin dinük- leotit), oksijenli solunumda görev alan ve elektron ta- şıyan bir koenzimdir. Enerji dönüşüm reaksiyonları sıra- sında FAD, iki elektron ve iki proton alarak indirgenir ve FADH2ye dönüşür. Görsel 1.27 Elektron taşıma sistemi NADH ATP Enerji Enerji Elektron Enerji H2O 1/2 O2 FADH2 ADP + Pi FAD NAD+ 2H+ 2H+ + 2e- 2e- 2H+ + 2e- Oksijen, enerji seviyesi düşmüş elektronları zincirin son basamağında alarak elektron akışının ve ATP sentezinin devamını sağlar. Elektron kazanan oksijen, protonlarla birleşerek suyu oluşturur (Görsel 1.27). ETS’de gerçekleşen bu indirgenme ve yükseltgenme tepkimeleri sonucunda ATP üretilir. Enerjinin bir kısmı ise ısı olarak ortama verilir. Sonuç olarak oksi- jenli solunum sırasında ve sonunda CO₂ ve H₂O oluşurken metabolik faaliyet- ler için gerekli ATP de sentezlenmiş olur. Oksijenli solunum enzim kontrolünde gerçekleştiği için sıcaklık değişimlerinden etkilenir. Oksijensiz Solunum Hücresel solunum yalnızca oksijen varlığında gerçekleşmez. Bazı canlılar, oksijen bulunmayan ortamlarda da organik besin moleküllerini parçalayarak ATP üretebilir. Son elektron alıcısı olarak oksijenin kullanılmadığı bu hücresel solunum şekline oksijensiz solunum (anaerobik solunum) denir. Oksijensiz solunum, çoğunlukla bazı bakteri ve arkelerde görülür. Bu canlı- larda elektron taşıma sisteminin son basamağında oksijen yerine nitrat (NO₃⁻), sülfat (SO₄²⁻), karbondioksit (CO₂) gibi farklı inorganik maddeler son elektron alıcısı olarak kullanılabilir. Bu canlılar genellikle bataklık, dip çamuru, derin toprak katmanları, bağırsak gibi oksijenin az bulunduğu ortamlarda yaşar. Bu özellik, bazı canlıların oksijen bulunmayan ortamlarda yaşamlarını sürdüre- bilmesini sağlar. Oksijensiz solunumda da organik moleküllerin parçalanması sırasında açığa çıkan enerji ATP sentezinde kullanılır. Bu süreç genellikle glikozun parçalan- ması ile başlar. Daha sonra açığa çıkan elektronlar ETS boyunca taşınır ve enerji üretimi sürer. Fermantasyondan farklı olarak bu süreçte elektron taşıma sistemi (ETS) görev yapar. Ancak son elektron alıcısı oksijen olmadığı için oksijenli solunuma göre daha az ATP üretilir.