Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
1. Tema / ENERJİ Fotosentez Hızına Etki Eden Çevresel Faktörler Fotosentez reaksiyonlarının hızı; ışığın şiddeti, ışığın dalga boyu, CO2 miktarı, sıcaklık, su miktarı, mineraller, pH gibi faktörlere bağlı olarak da değişebilir. Bu faktörlerden miktarı en az olan, fotosentez hızını belirler. Buna minimum kuralı denir. Fotosentez hızını etkileyen faktörlerden birinin yetersiz olması durumunda fotosentez hızı yavaşlar veya fotosentez tamamen durabilir. Işık Şiddeti Fotosentez, ışık enerjisi olmadan gerçekleşmez. Işık şiddeti arttıkça fotosentez hızlanır. Ancak ışık şiddetinin sürekli artırılması, fotosentez hızını aynı oranda artır- maz (Grafik 1.1). Miktarı sabit kalan diğer faktörler fotosentez hızını sınırlandırır. Bu nedenle ışık şiddetinin sürekli artışı fotosentezi belirli bir seviyeye kadar hızlandırır. Daha sonra fotosentez sabit bir hızla gerçekleşmeye devam eder. Fotosentez hızı Işık şiddeti Işığın Dalga Boyu Fotosentez, 380-750 nm dalga boyu aralığında bulunan spektrumdaki görü- nür ışıkta gerçekleşir. Fotosentezin başlayabilmesi için öncelikle ışığın klorofil tarafından soğurulması gerekir. Klorofil; mor, mavi ve kırmızı dalga boyundaki ışıkları daha çok soğurduğu için fotosentez bu dalga boyundaki ışıklarda daha hızlıdır. Klorofil tarafından çok az miktarda soğurulan yeşil ışıkta fotosentez en düşük hızda gerçekleşir (Grafik 1.2). Fotosentez hızı; kızılötesi, morötesi, radyo dalgaları ve X ışınlarında sıfırdır. PGAL; yağ asidi, gliserol gibi lipitlerin oluşumuna katılarak hücre zarlarının yapısına ve enerji depolanmasına katkı sağlar. Ayrıca amino asitlerin sentezlen- mesinde rol oynayarak protein üretimi için gerekli bileşenleri oluşturur. PGAL, bitkilerin büyüme ve gelişme süreçlerini düzenleyen vitaminlerin üretiminde de kullanılır. Amino asitler, azotlu organik bileşikler ve diğer besin maddelerinin üretimi için azot gereklidir. Bitkilerde azot genellikle topraktan azot tuzları şek- linde alınır. Grafik 1.2 Işığın dalga boyunun fotosentez hızına etkisi Grafik 1.1 Işık şiddetinin fotosentez hızına etkisi Fotosentez hızı Işığın dalga boyu