Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
1. Tema / ENERJİ Pigmentler Işık; foton adı verilen, yüksek hızda hareket eden ve enerji taşıyan temel tane- ciklerden oluşan bir enerji türüdür. Işık hem dalga hem de tanecik (parçacık) yapısına sahiptir. Işığın dalga boyları, bir nanometreden kısa (X ışınları) ve bir kilometreden daha uzun (radyo dalgaları) olabilir. Işığın dalga boyu ile enerjisi ters orantılıdır. Kısa dalga boyuna sahip ışık daha fazla enerji taşırken uzun dalga boylu ışık daha az enerjiye sahiptir. Bu dalga boylarının belirli aralıklara göre sınıflandırılması elektromanyetik spektrum olarak adlandırılır (Görsel 1.6). X ışınları Dalga boyu (nm) I 380 I 750 Ultraviyole Kızılötesi Radyo dalgaları Görünür spektrum Elektromanyetik spektrumun 380 nm ile 750 nm arasındaki kısmı görünür ışık olarak adlandırılır. İnsan gözü bu ışığı farklı renkler şeklinde algılar. Bu dalga boyları, fotosentez sürecinde bitkiler tarafından kullanılan ana enerji kaynağını oluşturur. Görünür ışığın tamamını içeren beyaz ışık; prizmadan geçirildiğinde mor, mavi, yeşil, sarı, turuncu, kırmızı gibi farklı renklere ayrılır. Işık bir yüzeye çarptığında üç farklı durum gözlenir: geçirme, soğurma (absorbsiyon) ve yansıtma. Bir cismin rengi, üzerine gelen ışığın hangi dalga boylarını yansıtıp hangilerini soğurduğuna bağlıdır. Örneğin yeşil bir cisim, üzerine düşen ışığın yeşil dalga boyunu yansıtırken diğer dalga boylarını soğurur veya geçirir. Beyaz cisimler, tüm ışığı yansıttığından beyaz; siyah cisimler, gelen ışığın büyük bir kısmını soğurduğundan siyah görünür. Görünür ışığı soğuran maddeler pigment olarak bilinir. Farklı pigmentler farklı dalga boylarındaki ışığı soğurur. Soğurulamayan ışıklar ya yansıtılır ya da geçirilir. Fotosentez olayında görev yapan temel pigment klorofildir. Klorofilin soğurduğu ışık enerjisi fotosentezde kullanılır. Yapraklar, klorofilin yansıttığı ya da geçirdiği yeşil ışık nedeniyle yeşil renkte görülür. Bitkilerde klorofilden başka ışık enerjisini soğuran ksantofil, karoten, likopen gibi yardımcı pigment- ler de bulunur. Görsel 1.6 Elektromanyetik spektrum