10. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 18 Cevapları (MEB Yayınları)

1. Tema / ENERJİ Enerjinin Önemi Enerji, iş yapabilme yeteneği ya da bir değişikliğe neden olma kapasitesi ola- rak tanımlanır. Bir çocuğun koşması, bir karıncanın yuvasına tohum taşıması, bir kuşun uçması, bir kedinin miyavlaması gibi pek çok olayda enerji kullanılır. Doğada enerji; ısı, ışık, elektrik, ses, hareket, potansiyel, kimyasal, nükleer enerji gibi çeşitli formlarda bulunur. Enerji yok olmaz, bir formdan başka bir forma aktarılabilir veya dönüştürülebilir. Canlı hücreler enerjiyi bir formdan diğerine dönüştürebilme yeteneğine sahiptir (Görsel 1.2). Fotosentez yapan bitkilerde ışık enerjisi, besinlerin yapısındaki bağlarda depolanan kimyasal enerjiye dönüştürülür. Tüketici canlılarda ise bu besin- lerde depolanan kimyasal enerji, besin zinciri aracılığıyla birbirine aktarılır. Sonuç olarak tüm canlılarda organik besinlerde depolanan kimyasal enerji, ATP (adenozin trifosfat) molekülüne dönüştürülerek yaşamsal faaliyetlerde kullanılır. Canlılarda besinlerden elde edilen bu enerji (ATP) sayesinde hare- ket, üreme, büyüme, yıpranan doku ve organların onarılması, vücut ısısının korunması gibi daha pek çok yaşamsal faaliyet gerçekleştirilebilir. ATP’nin Yapısı ve Enerji Aktarımındaki Rolü ATP tüm canlılarda yaşamsal faaliyetlerin gerçekleştirilmesi için kullanılan ortak enerji molekülüdür. ATP hücre zarından geçemez, bu nedenle bir hüc- reden diğerine aktarılamaz. Hücre metabolizması için gerekli ATP hücre içinde sentezlenir. ATP depolanmaz, anlık olarak üretilir ve tüketilir. ATP’de bulunan enerji hücrede elektrik, ısı, hareket gibi farklı enerji formlarına dönüştürülebilir. Nükleotit yapıda olan ATP molekülü; azotlu organik baz olan adenin, bir riboz şekeri ve üç tane fosfat grubundan oluşur. Adenin bazı ve riboz şekeri arasında glikozit bağı, riboz şekeri ve fosfat grubu arasında ester bağı, fosfatlar arasında ise fosfat bağları bulunur. ATP, yapı Canlılık İçin Enerjinin Önemi ve ATP’nin Yapısı Işık enerjisi Isı Isı Isı Yeşil bitki Fotosentez Organik bileşiklerde kimyasal enerji Hücresel solunum Biyolojik iş Görsel 1.2 Canlılarda enerji dönüşümü