Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
2. Tema / EKOLOJİ Görsel 2.40 Ötrofikasyon Su Kirliliği Su kirliliği; suyun kimyasal, fiziksel ve biyolojik olarak kirlenmesiyle doğal denge- sinin bozulması anlamına gelmektedir. Endüstri ve ticari faaliyetlerle oluşan sıvı ve katı atıklar, evsel atıklar, kanalizasyon atıkları, tarımsal gübre ve ilaçlar, hayvansal atıklar suyun kirlenmesine sebep olan temel kirleticilerdir. Tarımda kullanılan kimyasal gübrelerin, evsel ve endüstriyel atıkların kontrolsüz biçimde su kaynaklarına karışması sudaki azot ve fosfor miktarını artırır. Bu besin elementlerinin birikimi, sucul ortamlarda alg ve su bitkilerinin hızlı ve kontrolsüz çoğalmasına yol açar. Bu süreç ötrofikasyon olarak adlandırılır. Ötrofikasyon; özellikle göl, havuz ve yavaş akan nehirlerde daha belirgin görülür. Besin tuzlarının artışıyla birlikte alg sayısı hızla artar, su yüzeyi yoğun alg tabaka- larıyla kaplanarak yeşilimsi bir görünüm kazanır (Görsel 2.40). Bu durum, ışığın alt katmanlara ulaşmasını engeller; dipteki bitkiler yeterli ışık alamadığı için fotosentez yapamaz. Zamanla ölen bu bitkilerden dolayı sudaki organik madde miktarı artar. Artan organik madde, ayrıştırıcı bakterilerin faaliyetlerini hızlandırır ve bu süreçte çözünmüş oksijen tüketilir. Oksijenin hızla azalmasıyla sucul canlılar yaşamlarını sürdüremez; balıklar kıyıya yaklaşır ya da sık sık su yüzeyine çıkar. Süreç ilerle- dikçe zehirli gazlar açığa çıkar, su kokuşur ve yaşam olanaksız hâle gelir. Bu olumsuz gelişmeler sonucunda birçok su canlısı türü yok olur, besin zincirleri bozulur ve ekosistemin biyolojik çeşitliliği azalır. Aynı zamanda bu durum, su kirlili- ğine yol açan ciddi bir çevresel sorun hâline gelir. Görsel 2.41 Toprak kirliliği Toprak Kirliliği Toprakların fiziksel, kimyasal ve biyolojik dengesinin çeşitli kirletici unsurlarla bozulmasına toprak kirliliği adı verilir (Görsel 2.41). Yerleşim alanlarından çıkan atıklar, egzoz gazları, endüstri atıkları, tarımsal mücadele ilaçları, kimyasal gübreler, radyoaktif atıklar ve ağır metaller (kurşun, kadmi- yum, krom, nikel, cıva ve çinko) toprak kirliliğine sebep olan en önemli etkenlerdir. Toprağa karışan kirleticiler toprağın doğal karakterini değiştirebilir ve mikroorganizmaları etkile- yebilir. Birçok canlıya ev sahipliği yapan toprağa bırakılan kirleticiler topraktan bitkilere geçer.
