10. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 130 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Tema / EKOLOJİ Biyolojik Birikim ve Etkileri İnsanların gerçekleştirdiği birçok endüstriyel faaliyet sonucu kimyasal ve sentetik maddeler doğaya bırakılmaktadır. Bu zararlı maddeler toprak, su gibi ortamlara karışarak; besin zin- ciri boyunca ilerleyip insanlara kadar ulaşabilir. Vücuttan kolayca uzaklaştırılamayan bu maddeler, besin zincirinde yer alan farklı trofik basamaklardaki canlıların dokularında birikir. Sonuç olarak canlılarda ciddi sağlık sorunlarına ve hatta ölümlere yol açabilir. Bu durum biyolojik birikim olarak adlandırılır (Görsel 2.31). Besin zinciri boyunca üst trofik basamaklara çıkıldıkça canlıların vücudunda biriken zehirli madde miktarı artar. Çevrenin kurşun, cıva gibi ağır metaller, pestisitler, radyoaktif maddeler, endüstriyel atıklarla kirlenmesi önemli bir sorundur. Örneğin biyolojik birikime neden olan DDT (Dikloro Difenil Trikloroetan), 20. yüzyılın ikinci yarısında tarım zararlıları ve sıtma taşıyan sivrisineklere karşı yaygın ola- rak kullanılan bir pestisittir. Ancak yapılan bilimsel çalışmalar, DDT’nin besin zincirleri yoluyla ekosistemde taşındığını ve canlı dokularında biriktiğini gös- termektedir. DDT’nin çevrede yaklaşık 10 yıl boyunca kalabildiği ve fiziksel etkenlerle kolayca parçalanmadığı belirlenmiştir. DDT kullanımı 1980’li yıllar- dan itibaren birçok ülkede yasaklanmıştır. Görsel 2.31 Biyolojik birikim yapan maddeler besin zincirinde gittikçe artan oranda birikir. Kontrol Noktası Aşağıda bazı canlıların oluşturduğu besin ağı verilmiştir. Canlılar arasındaki oklar bu ağdaki beslenme ilişkilerini göstermektedir. Besin ağını inceleyiniz ve verilen soruları cevaplayınız.

1. Bu besin ağının birinci basamağı hangi canlılardan oluşur?

2. Hangi canlılar güneş ışığını kimyasal bağ enerji- sine dönüştürür?

3. Bu besin ağında hangi canlılar birincil tüketicidir?