Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
2. Tema / EKOLOJİ Besin Zinciri Fotosentez sonucunda besinlerde depolanan kimyasal enerjinin üretici canlı- lardan tüketici canlılara doğru tek yönlü olarak iletimi, besin zincirleriyle ger- çekleştirilir (Görsel 2.27). Üreticilerden başlayarak canlılar arasında bir zincirin halkaları gibi devam eden beslenme ilişkisi besin zinciri olarak adlandırılır. Besin zinciri, üreticilerin güneşten gelen ışık enerjisini dönüştürmeleri ile baş- lar. Dönüştürülen bu enerji, besin zinciri yoluyla bir canlıdan diğerine aktarılır. Aktarılan enerji; canlılar tarafından biyosentez tepkimeleri, sinirsel iletim, aktif taşıma, kas faaliyetleri, büyüme, ısı üretme gibi durumlarda kullanılır. Besin Zinciri Etçil Otçul Enerji akışı Ayrıştırıcılar Güneş enerjisi Bitkiler Enerji akışı Görsel 2.27 Besin zincirinde enerji akışı Üreticilerle beslenen otçul (herbivor) canlılara birincil tüketici, birincil tüketicilerle beslenen canlılara ikin- cil tüketici, ikincil tüketicilerle beslenen canlılara ise üçüncül tüketici adı verilir. Bir canlının besin zinci- rindeki trofik düzeyi, yalnızca beslenme biçimine değil hangi düzeydeki canlılarla beslendiğine bağlıdır. Bu nedenle hepçil (omnivor) canlılar besin zincirine göre birincil, ikincil ya da üçüncül tüketici olarak yer alabilir. Etçil (karnivor) canlılar da besin zincirinin yapısına göre ikincil, üçüncül hatta dördüncül tüketici konumunda bulunabilir. Her besin zincirinde bitkisel ve hayvansal kalıntıları topraktaki humus ve minerallere dönüştüre- bilen ayrıştırıcılar bulunur. Besin Ağı Birçok canlı tek çeşit yerine çok çeşit besin tükettiği için birden fazla besin zincirinde yer alır. Bazı canlıların bir- den fazla besin zincirinde yer alması nedeniyle ekosis- temler, çok sayıda farklı besin zinciri içerir. Farklı besin zincirlerinin birbirine bağlanarak daha karmaşık ve çok yönlü beslenme ilişkileri oluşturduğu yapıya besin ağı denir (Görsel 2.28). Görsel 2.28 Besin ağı örneği Şahin Yılan Kurbağa Baykuş Serçe Çekirge Bitkiler Fare Tavşan Tilki
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
Kış uykusuna yatan canlılar enerji ihtiyaçlarını vücutlarında depoladıkları yağ dokusundan (trigliserit) hücresel solunumla karşılarlar.
Yağların oksijenli solunumla yıkımı diğer besinlere kıyasla en yüksek düzeyde ATP enerjisi ve bol miktarda metabolik su açığa çıkarır.