10. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 110 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Tema / EKOLOJİ Popülasyon Dinamikleri Popülasyonlar dinamik bir yapıdadır ve sürekli değişim içindedir. Bir popü- lasyondaki birey sayısında ve yapısında zaman içinde meydana gelen deği- şimler ile bu değişimlere neden olan faktörler popülasyon dinamikleri ola- rak adlandırılır. Popülasyonların bulunduğu alan, Toros Dağları kadar geniş ya da bir gölet kadar küçük bir alan da olabilir. Popülasyon yoğunluğu, büyüklüğü ve yaş dağılımı popülasyonlarda farklılık gösteren özelliklerdir. Popülasyon Yoğunluğu Birim alanda ya da birim hacimde bulunan birey sayısına popülasyonun yoğunluğu denir. Örneğin bir bölgede 1 km² alanda bulunan sincap ya da meşe ağacı sayısı, o alandaki sincap ve meşe ağacı popülasyonunun yoğunluğunu verir. Yoğunluk popülasyonların en önemli özelliklerinden biridir. Popülasyon yoğunluğu zaman içinde ölümler, göçler, doğumlar ve yeni bireylerin eklenmesi, doğal yaşam alanlarının tahribi ile değişebilir. Popülasyon yoğunluğu, doğum ve popülasyona yeni bireylerin katılmasıyla artarken ölüm ve bireylerin popülasyondan ayrılıp gitmesi ile azalır. Popülasyon Büyüklüğü Belirli bir zaman diliminde bir popülasyonda bulunan toplam birey sayısı, o popülasyonun büyüklüğünü gösterir. Popülasyon büyüklüğü, yaşanılan çevredeki kaynakların miktarından ve çevresel koşullardan etkilenir. Popü- lasyonlar yaşadığı çevrede ihtiyaçlarını karşılayabildikleri sürece yaşar ve çoğalmaya devam eder. Popülasyonların büyüklüğü, doğum oranı ve içe göçlerle artarken ölüm oranı ve dışa göçlerle azalır. Birim zamanda ölümler nedeniyle popülasyondan eksilen birey sayısı, ölüm oranını; üreme yoluyla popülasyona katılan birey sayısı ise doğum oranını verir. Başka popülasyonda yaşayan bireylerin popülasyona katılması içe göç, popülasyondan bireylerin ayrılıp başka popülasyonlara gitmesi ise dışa göç olarak adlandırılır. Bu değişimler yalnızca birey sayısını değil popülasyon- daki etkileşimleri ve komünitedeki diğer canlılarla olan ilişkileri de etkiler. Belli bir zaman aralığında popülasyon büyüklüğündeki değişiklik aşağıdaki gibi hesaplanabilir. Popülasyon büyüklüğündeki değişme Doğum ve içe göç Ölüm ve dışa göç A B C = _ ● (B>C) Doğum ve içe göç sayısı, ölüm ve dışa göç sayısından fazla ise popülasyon büyür. ● (B