10. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 101 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Tema / EKOLOJİ Işık, ekosistemdeki canlıları etkileyen önemli bir bileşendir. Bitkiler ve bazı mikroorganizmalar, fotosentez yaparak güneş ışığını besin üretmek için kul- lanır. Bu sayede ekosistemdeki canlılara enerji sağlayan besin zinciri baş- lar. Işığın şiddeti, dalga boyu ve süresi; canlıların gelişimini, üremesini ve davranışlarını etkiler. Bitkiler, yeterli ışık olmadığında fotosentez yapamaz ve bitkilerin büyümeleri yavaşlar. Ayrıca bitkilerin çiçek açma zamanında gün uzunluğu etkilidir. Bitki gelişimi üzerinde ışıklanma süresi gibi ışık yoğunluğu da etkilidir. Bazı bitkiler yoğun ışıkta bazıları da gölgede gelişir. Işık hayvan davranışlarında da etkilidir. Günlerin uzaması veya kısalması; kuşların göç etmesine, bazı hayvanların kış uykusuna yatmasına ve üreme dönemlerinin başlamasına neden olabilir. Sıcaklık, canlıların biyolojik süreçleri üzerinde önemli bir bileşendir. Canlı- ların çoğunluğu, metabolik faaliyetlerini belirli bir sıcaklık aralığında sürdü- rebilir. Bunun başlıca nedeni, proteinler ve enzimlerin etkin çalışabilmesinin doğrudan sıcaklıkla ilişkili olmasıdır. Farklı sıcaklık değerlerinde yaşayabilen canlılar bulundukları ortama uyum sağlamışlardır. Örneğin çöle özgü bitkiler- den kaktüsler, 50 ℃’un üzerindeki sıcaklıklara dayanacak şekilde çöle uyum sağlamışlardır (Görsel 2.4). Görsel 2.4 Çöl yaşamına uyum sağlayabilen kaktüs Görsel 2.5

a) Çöl tilkisi, b) Kutup tilkisi, c) Deve a b c Çöl tilkisi ile kutup tilkisinin kulak, kuyruk, burun gibi vücut çıkıntılarının büyük- lükleri ve kürk renkleri yaşadıkları ortama uyum sağlayacak şekilde farklılık gösterir (Görsel 2.5 a, b). Ayrıca çöl yaşamına uyum sağlayan develer, vücut sıcaklıklarını çevre koşullarına göre esnek bir şekilde ayarlayarak terlemeyi en aza indirir. Bu sayede, su kaybını azaltarak uzun süre susuz kalabilir (Görsel 2.5 c).