10. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 100 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Tema / EKOLOJİ Canlıların birbirleri ve çevreleriyle olan ilişkilerini inceleyen, araştıran bilim dalına ekoloji adı verilir. İnsanlar tarih boyunca günlük yaşamlarını sürdü- rebilmek için ekoloji bilimi ile iç içe olmuştur. Ekoloji araştırmaları, bireysel organizmalardan gezegene kadar farklı hiyerarşik boyutlarda yapılmaktadır. Örneğin organizma ekolojisi, popülasyon ekolojisi, komünite ekolojisi, ekosis- tem ekolojisi ve küresel ekoloji ekolojinin farklı boyutlardaki çalışma alanlarını oluşturur. Belirli bir bölgedeki canlı topluluklarının tamamı ve bu canlıların etki- leşim hâlinde olduğu cansız çevre ekosistem olarak adlandırılır (Görsel 2.2). Ekosistemin Bileşenleri Ekosistemler, varlıklarını sürdürebilmek için gerekli olan cansız (abiyotik) ve canlı (biyotik) tüm bileşenleri içeren birimlerdir. Bir ekosistemdeki cansız ve canlı bileşenler birbirinden ayrılmaz bir bütünü oluşturur. Ekosistemi oluşturan cansız bileşenler; ışık, sıcaklık gibi iklim elemanları ile su, pH ve topraktır. Ekosistemi oluşturan canlı bileşenler işlevlerine göre üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılardır. Ekosistemlerde cansız ve canlı ögeler birbirine besin zinciri ve madde döngüleri ile bağlıdır. Ekosistemin Cansız Bileşenleri İklim herhangi bir bölgede uzun yıllar hüküm süren hava koşullarının ortalamasına denir. İklim canlıları etki- leyen bir faktördür. Işık, sıcaklık, yağış, rüzgâr, nem gibi fiziksel faktörler iklimi oluşturan temel unsurlardır. Ayrıca volkanik faaliyetler, deniz seviyesi yüksekliği, Ekvator’a uzaklık, yer şekilleri, denize uzaklık gibi faktörler iklimin oluşmasında etkilidir. İklim koşulları ekosistemdeki can- lıların dağılışını ve etkinliklerini belirler. Her ekosistemde bulunduğu iklim kuşağına uyum sağlamış canlılar görü- lür. Örneğin Akdeniz ikliminin hüküm sürdüğü alanlarda bu iklime uyum sağlamış bitkileri görmek mümkündür (Görsel 2.3). Görsel 2.2 Ekosistem örneği Görsel 2.3 Akdeniz iklimine uyum sağlamış bitki türleri