6. Sınıf Türkçe (1. Kitap) Ders Kitabı Sayfa 12 Cevapları (MEB Yayınları)

(Kaşgarlı Mahmut, Türk boylarını bir uçtan bir uca gezerek Türkçenin ilk sözlüğünü yazmıştır. Dîvânu Lugâti't-Türk adını verdiği eserde 7500 kelime ve bu kelimelerin geçtiği atasözü, deyim gibi dilimizin zengin söz varlığından örnekler mevcuttur. Okuyacağınız kısım, Kaşgarlı Mahmut'un çocukluğundan bir kesiti anlatmaktadır.) Mahmut meraklı bir çocuktu. Duyduğu, gördüğü her şeyin neden ve niçinlerini araştırma- yı çok severdi. Sevmekten de öte; bu onun için bir tutkuydu. Bazen gecenin bir yarısı yatağın- dan kalkıp, evdekileri uyandırmamaya dikkat ederek dedesi Muhammet Buğra Han'ın büyük kütüphanesine girer, aklına takılan soruların cevabını araştırırdı. Eğer cevap bulamadıysa o gece sabahı zor ederdi. Uyanır uyanmaz da sorabileceği kişilere sorar, cevabını öğrenmeden rahat edemezdi. Mahmut, medreseden çıktıktan sonra arkadaşlarıyla tepük oynamaya gitmişti. Bir süre oynadıktan sonra aklına bir soru takıldı: Bu oyuna neden tepük denmiş olabilirdi? Top kendisine doğru geldiğinde arkadaşları ona bağırıyorlardı: — Haydi Mahmut vursana! Haydi vur, vur! Mahmut önündeki topa bakıp duruyor fakat aklına takılan sorudan başka bir şey düşü- nemiyordu. Arkadaşları hiç kıpırdamadan duran Mahmut'un bu hâline anlam veremedi hatta bir tanesi dayanamayıp yanına gitti. Mahmut, arkadaşını fark etmemişti bile. Düşünüyordu. “Neden başka bir şey değil de tepük?” Yanına gelen arkadaşı biraz kızgın: — Ne diye durdun ki şimdi? Neden vurmuyorsun, diye sorunca Mahmut heyecanla, Anlamını beğendiğiniz veya söylemekten hoşlandığınız kelimeleri bir hazine sandığında saklayacak olsaydınız bu kelimeler neler olurdu? Söyleyiniz. D İ İ İ Z TÜRKÜ ENGİNLİK ER M L Yandaki harf dizisini Türkçenin köklü ve zengin yapısını yansıtan kelime/kelime gruplarından ha- reketle örnekteki gibi tamamlayınız. “Sözlük” kelimesi yerine yeni bir kelime bulmanız gerekseydi o kelime ne olurdu? Arkadaşlarınızla paylaşınız. BİR KELİME SEYYAHI Metni sessiz okurken geçen yıl öğrendi- ğiniz “tahmin etme stratejisini” uygulayı- nız. Ardından numaralandırılmış yerlerde durarak “1. ANLAYALIM” bölümündeki ilgili soruya yönelik tahminlerinizi ve tahminlerinizin gerekçelerini yazınız. Hatırlayalım “Tahmin etme stratejisi”, metnin ilerleyen bölümlerinde neler olacağını veya hangi bilgilerin verileceğini çeşitli ipuçlarını kulla- narak tahmin etmeyi içerir. HAYDİ, BAŞLAYALIM! HAYDİ, BAŞLAYALIM!