Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
4. Tema 276 John Napier (1550-1617) Matematik Tarihinden Notlar Matematik ve mantık alanlarındaki çalışmalarıyla bilinen Osmanlı âlimi İsmail Gelenbevî, 1730 yılında Manisa’nın Kırkağaç ilçesine bağlı Ge lenbe kasabasında doğmuştur (Görsel 4.2). ● Gelenbevî, logaritma cetvellerinin nasıl kullanılacağını anlattığı Logaritma Şerhi adıyla da bilinen Şerh-i Cedavil-i Ensab adlı eseri ile matematikçilerin yolunu aydınlatmıştır. ● Matematik, astronomi, mantık, felsefe, kelam ve tasavvufla ilgili 35’in üzerinde eser vermiştir. Gelenbevî, III. Selim döneminde humbaracıların (topçuların) başarısız atışlar yapmasının üzerine padişahın emri ile toplardaki açıları riyazi hesaplarla düzenlemiş ve atışların daha isabetli yapılmasını sağlamıştır. Gelenbevî İsmail Efendi (1730-1791) Logaritmayı bulan John Napier, (Can Nepiyır) İskoçyalı bir matematikçi dir (Görsel 4.1). Sayısal hesaplamaları kolaylaştıracak bir yol ararken önce Napier'ın kemikleri olarak bilinen, üzerinde rakamlar yazılı küçük değnekler yardımıyla yapılan bir çarpma-bölme metodu bulmuştur. ● 1614'te yazdığı Logaritma Kurallarının Tanımı adlı eserinde aritmetik dizi ile geometrik diziyi karşılaştırarak matematiğe logaritma kavramını kazandırmıştır. ● 1, 2, 3, biçimindeki aritmetik dizi ile buna karşılık gelen 10, 100, 1000, biçimindeki geometrik dizi arasındaki ilişki yi fark etmiştir. (Genel ağdan alınmıştır.) Araştırma Ödevi Aşağıdaki adımları gerçekleştirerek araştırma ödevini öğretmeninizin belirlediği sürede eksiksiz şekilde tamamlayınız. ⁍ Logaritmik fonksiyonların derste ele alınmayan farklı gerçek yaşam bağlamında kullanımı na ilişkin örnek problem durumlarını araştırınız. ⁍ Belirlediğiniz gerçek yaşam durumuna uygun bağımlı ve bağımsız değişkenleri içeren bir tablo oluşturunuz. ⁍ Tablodaki veriler yardımıyla fonksiyonun cebirsel temsilini oluşturunuz ve grafiğini çiziniz. ⁍ Yaptığınız çalışmanın tüm aşamalarını içeren bir rapor hazırlayıp sınıf arkadaşlarınıza sununuz. ⁍ Çalışmanız analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak öğretmeniniz tarafından de ğerlendirilecektir. Analitik Dereceli Puanlama Anahtarı'na yandaki karekoddan ulaşabilirsiniz. Görsel 4.1: John Napier (Temsilî) Görsel 4.2: Gelenbevî İsmail Efendi (Temsilî)
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
1. Adım (Verilenlerin Belirlenmesi ve Modelleme): Sayfa 276'de yer alan 1. soruda verilen matematiksel ifadeler, denklem ve değişkenler incelenir. İstenen nicelik sembolik olarak belirlenir.
2. Adım (Matematiksel Teorem ve İşlemler): Müfredatta belirtilen temel cebirsel, geometrik veya fonksiyonel kurallar uygulanarak çözüm adımları sadeleştirilir.
3. Adım (Sonuç ve Doğrulama): Bulunan değer denklemde ve problem koşullarında yerine yazılarak sağlama yapılır.
