Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
1. Tema Ekzotermik tepkimelerde tepkenlerin enerjisi, ürünlerin enerjisinden daha yüksektir. Tepkime gerçekleştirildiğinde sistemin enerjisi, tepken ve ürün enerji farkı kadar azalır (Görsel 1.5). Bu enerji farkı çevreye ısı olarak salınır ve çevrenin enerjisi artar. Dolayısıyla ekzotermik tepkime denklemlerinde ısı, ürünler tarafına yazılır. Örneğin çevresine ısı vere rek gerçekleşen karbonun yanması ekzotermik bir tepkimedir. C(k) + O2(g) → CO2(g) + ısı Ekzotermik Tepkimeler Ekzotermik tepkimelerde çevreye ısı enerjisi salınır (Görsel 1.4). Tepki me sırasında sistemin, çevresine enerji vermesi nedeniyle çevresi ısınır. Örneğin odunun yanması sırasında gerçekleşen tepkime ekzotermiktir. Görsel 1.4: Ekzotermik bir olayda ısı değişimi Sistem Çevre Isı Ekzotermik bir olayda • sistem çevreye ısı verir, • sistemin enerjisi azalır, • çevrenin enerjisi artar. Görsel 1.5: Ekzotermik tepkimelerde enerji değişimi Ekzotermik gerçekleşen olaylara • yanma tepkimeleri (N2 gazının yanması hariç), • nötralleşme tepkimeleri, • bağ oluşumu, • pil tepkimeleri, • uyarılmış atomların temel hâle geçmesi, • gazların suda çözünmesi, • solunum, • yoğunlaşma, donma, kırağılaşma gibi olaylar örnek olarak ve rilebilir. Enerji Artış Yönü Çevre Isı Sa l ı n m a sı Ürünler Tepkenler 1.1. KİMYA VE YAŞAM Buzlanma ile Mücadele Kalsiyum klorür (CaCl₂), buz ve karın eritilmesinde etkili şekilde kullanılan kimyasal bir bileşiktir. Bu kullanım, kalsiyum klorürün kimyasal ve fiziksel özelliklerine dayanır. Kalsiyum klorür, suda çözündüğünde ısı açığa çıkar ve açığa çıkan ısı, çevresindeki buzu eritir. Ayrıca kalsiyum klorür, suda çözündüğünde iyonlarına ayrışır ve çözeltinin donma noktasını düşürür. Bu sayede kalsiyum klorür buzlanmayla mücadelede kullanılır. ■ Kalsiyum klorürün suda çözünmesi sırasında sistemin enerji sinde nasıl bir değişim gerçekleşir? Açıklayınız. Gündelik yaşamdaki bazı olayların enerji değişimine ilişkin etkileşimli içeriğe ulaşmak için karekodu kullanınız.
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
1. Adım (Kimyasal Tepkime ve Verilenler): Sorudaki kimyasal denklem, mol oranları, kütlece yüzde veya çözünürlük verileri listelenir.
2. Adım (Stokiyometri ve Denkleştirme): Atom sayıları eşitlenerek mol-kütle-hacim bağıntıları üzerinden hesaplama yürütülür.
3. Adım (Sonuç ve Yorum): Kimyasal bağ özellikleri, asit-baz dengesi veya çözelti derişimi kurallarıyla sonuç onaylanır.
