11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 50 Cevapları (MEB Yayınları)

1. ÜNİTE Newton’ın III. Hareket Yasası, bir cisim ikinci bir cisme kuvvet uyguladığında ikinci cismin de birinci cisme aynı büyüklükte ve zıt yönde bir kuvvet uyguladı­ ğını söyler. Bu yasa, “Her etkiye karşı eşit ve zıt yönlü bir tepki vardır.” şeklinde de ifade edilebilir. Bu kuvvet çifti etki-tepki kuvvetleri olarak adlandırılır. Burada etki ve tepki kuvvetlerinin farklı cisimler üzerine uygulandığı unutulmamalıdır. Aynı cisim üzerine etki eden iki dış kuvvet; büyüklükleri eşit, yönleri zıt olsa bile etki-tepki kuvvet çifti değildir. Bir öğrenci, sürtünmelerin ihmal edildiği ortamda bir balonu şişirerek yatay düzlemdeki arabaya gör­ seldeki gibi yapıştırıyor. Daha sonra pipeti balonun ağzına sıkıca bağlayarak hava çıkışına engel oluyor. Düzenekteki pipetten hava çıkışı sağlandığında du­ ran araba hareket etmeye başlıyor. Balondan çıkan hava miktarı zamanla azalıyor ve bir süre sonra ba­ lonun içindeki hava tamamen bitiyor. Newton’ın III. Hareket Yasası’nı kullanarak hava çıkış süreci boyunca arabanın hareketini yorum­ layınız. Balondan hava çıkışı devam ettiği sürece balon ve hava arasında etki-tepki kuvvet çifti oluşacaktır. II yönündeki hava çıkışının etkisi ile başlangıçta duran araba I yönünde harekete geçecektir. Arabanın hızı zamanla artacak ancak balondan çıkan hava miktarı azaldığı için arabanın ivmesi azalacaktır. Balondan hava çıkış süreci tamamlandıktan sonra araba sabit hızla yoluna devam edecek ve I yönünde düzgün doğrusal hareket yapacaktır. Sürtünmesi ihmal edilen yatay buz zemin üzerinde görseldeki gibi yüz yüze ayakta duran anne ve küçük kızı, ellerini zemine paralel bir şekilde birleştiriyor. Daha sonra anne ve kız birbirini hafifçe iterek hare­ kete geçiriyor. Buna göre

a) Görsel üzerinde etki-tepki kuvvetlerini gösteriniz.

b) Anne ve kız birbirini ittikten sonra kimin daha hızlı hareket edeceğini Newton’ın II ve III. Hare­ ket Yasalarını kullanarak açıklayınız. Cevap Örnek

17. Alıştırma II I Balondan çıkan hava