11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 229 Cevapları (MEB Yayınları)

b) Çubuğa etki eden manyetik kuvvetin büyüklüğünün ve çubuğun ivmesinin büyüklüğünün matema­ tiksel modelini i, d, m, L, B niceliklerinden uygun olanları kullanarak tabloda verilen alana yazınız. Manyetik Kuvvetin Büyüklüğü Çubuğun İvmesinin Büyüklüğü

c) Çubuk harekete başladıktan sonra rayları terk edene kadar geçen sürenin ve rayları terk eder­ ken çubuğun sahip olduğu süratin matematiksel modelini i, d, m, L, B niceliklerinden uygun olanları kullanarak tabloda verilen alana yazınız. Çubuğun Hareket Süresi Çubuğun Sürati HEV’lerde [hybrid electric vehicle (haybrid elektrik viyekıl) hib­ rit elektrikli araç] içten yanmalı motor ve elektrik motoru birlik­ te kullanılır (Görsel 2.24). Taşıtın hareketi için gerekli enerjinin elektrik motoru tarafından karşılanma oranına göre tam, orta ve hafif hibrit olmak üzere farklı HEV çeşitleri vardır. Hibrit araçla­ rın PHEV [plug-in hybrid electric vehicle (plag-in haybrid elekt­ rik viyekıl) kablolu hibrit elektrikli araç] modelleri dış bir elekt­ rik kaynağından şarj edilebilmektedir. Bazı modellerde faydalı frenleme [regenerative braking (recenerativ brayking)] ile şarj olma özelliği vardır. Fren pedalına basılması, yokuş aşağı gitme, yüksek hızlarda ayağın gaz pedalından çekilmesi gibi durumlar­ da faydalı frenleme sistemi devreye girer. Standart frenlemede sürtünme sonucu ısıya dönüşen kinetik enerji, faydalı frenleme sisteminde elektrik motorlarının aküyü şarj etmesi için kullanılır. Bu şekilde yakıt tüke­ timi azaltılır ve verim artırılarak sürdürülebilir bir sistem elde edilir. Hibrit araçlarda elektrik enerjisi, genellikle trafiğin yoğun olduğu ve düşük hızlarda sürüş yapılan durumlarda devreye girer. Bu, içten yanmalı motorların düşük hızlardaki verimsizliğini azaltmanın çevreci bir çözümüdür. İçten yanmalı motor Elektrik motoru Görsel 2.24: Hibrit aracın motorları (temsilî) 2.2.6. Manyetik Alanda Üzerinden Akım Geçen Dikdörtgen Telin Bir Eksen Etrafında Dönmesi Amaç Manyetik alanda üzerinden akım geçen düz bir tele etki eden kuvvet ile ilgili deneyimini elektrik motorlarının çalışma ilkesine yansıtabilme Süre 35 dk. Araç Gereç genel ağ bağlantısı olan cihaz, 1,5 V’luk pil, bakır kablo, 4 adet küçük mıknatıs, kabloaçar, cetvel, makas Yönerge Aşağıda verilen basamakları takip ederek etkinliği gerçekleştiriniz. Etkinliği tamamladıktan sonra “Değerlendirme” kısmındaki soruyu cevaplayınız.

9. Etkinlik Manyetik Kuvvetin Döndürücü Etkisi ELEKTRİK VE MANYETİZMA 229