Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
2. ÜNİTE Uçan böceklerin bir kısmı etraflarında oluşan elekt riksel alandaki değişimleri algılayabilmektedir. Hay vanların antenleri vücuda yalıtkan yapılarla bağlı olduğundan vücutlarının diğer bölümlerinden farklı bir şekilde elektrik yüklü olmakta ve bu sayede duyu organı olarak görev yapabilmektedir. Elektriksel alanlara yaklaşan bu tip uçan böceklerin antenleri hareket ederek böceğin elektriksel alan kaynağının yerini fark etmesini sağlayabilmektedir. Örümcek ağları elektrik yüklü olduğundan bazı uçan böcekler ağa takılmamak için yolunu değiş tirebilir. Örümcek ağlarının yükü nispeten küçük olduğundan bazı böcekler, ağa çok kısa mesafe kaldığında ağı algılayabilir. Şekilde yere paralel konum lanmış, yarıçapı r olan çembersel bir örümcek ağının üstten görünümü ve ağın farklı noktalarında biri ken + 2q, + 2q ve -q büyüklüğündeki yükler gösterilmiştir. X böceği ağın üzerindeki K noktasında, Y böceği ise ağın merkezinde ağa yakalanıyor. X Y K + 2q + 2q -q r r r r Köpek balıkları, çevrelerindeki zayıf elektriksel alana bile çok duyarlıdır. Bu özelliklerinden dola yı yüzücü ve dalgıçları korumak için “SharkPOD” [protecting oceanic device (protekting oşınik di vays) koruyucu okyanus aleti] adlı bir alet geliş tirilmiştir. Bu alet iki metal elektrottan oluşmak tadır. Elektrotlardan biri dalgıcın hava tüpüne, diğeri ise paletine bağlanmaktadır. Elektrotlar, dalgıcın etrafında güçlü elektriksel alan oluştur makta ve köpek balıklarının ona yaklaşmasını en gellemektedir. Şeref ve Önder, denize daldıkları bir gün yanlarında bu aleti de götürüp üzerlerine yerleştiriyorlar. Su yun altında şekilde gösterildiği gibi aynı yatay hizada durup aleti çalıştırıyorlar. Aletler, kendilerinden daha derinde olan aynı düşey doğrultudaki K, L ve M noktalarında elektriksel alan oluşturuyor. Aletler ve noktalar aynı düzlemdedir. Şeref ve Önder’in kullandıkları A ve B aletleri noktasal yüklü cisimler olarak kabul edilirse aletlerin yük miktarlarının eşit ve yük cinslerinin aynı olduğu durum için köpek balığının K, L ve M noktalarında algılayacağı elektriksel alanların büyüklüğünü karşılaştırınız. (|KA| = |KB|, |LA| = |LB|, |MA| = |MB|) 60 o 90 o 120 o L M K A B
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
1. Adım (Fiziksel İlkelerin Tespiti): Soruda verilen fiziksel büyüklükler (kütle, kuvvet, enerji, dalga boyu vb.) SI birim sistemine göre düzenlenir.
2. Adım (Formül ve Bağıntıların Uygulanması): İlgili konunun temel fizik yasası (Newton Kanunları, enerji korunumu, Ohm Yasası veya dalga denklemleri) seçilerek değerler yerine konulur.
3. Adım (Birim Analizi ve Çıkarım): Vektörel yön ve skaler büyüklükler kontrol edilerek neticeye ulaşılır.
