Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
4. Ünite K G B D 98 Bölgesel Etkiye Sahip Yerleşmeler: Bazı ülkelerde yer alan nüfus miktarı fazla olan şehirler çevrelerindeki yerleş melere eğitim, sağlık, ticaret ve sanayi hizmetleri sunar. Bu yerleşmeler bulundukları bölge için önemli merkezlerdir. Eskişehir, Samsun, Tahran, Mexico City (Meksiko Siti), Wellington (Velingtın), Kiev (Kiyev) bölgesel etkiye sahip yer leşmelerden bazılarıdır. Ukrayna’nın başkenti Kiev, Dinyeper (Dinyeber) Nehri kıyısında yer alır (Görsel 4.10). Sanayi, kültür, eğitim ve teknoloji merkezidir. Önemli bir ulaşım ve ticaret merkezi olan Kiev’in etki sahası Karadeniz’in kuzeyi ile sınırlıdır. Görsel 4.10: Ukrayna'nın başkenti Kiev bölgesel bir etkiye sahiptir. Küresel Etkiye Sahip Yerleşmeler: Uluslararası düzeyde ekonomik, kültürel ve politik etkisi olan yerleşmelerdir. Finans, diplomasi, uluslararası ticaret gibi alanlarda gelişmişlerdir. Ayrıca bu şehirlerde bilim, teknoloji ve sanatta uzmanlaşmış kurum ve kuruluşlar yer alır. Örneğin İstanbul, New York (Ni York), Londra, Paris, Şanghay (Şangay) küresel etkiye sahip yerleşmelerden bazılarıdır. Şanghay, Çin’in en büyük şehri ve önemli bir limanıdır. Finans, ticaret, lojistik ve teknoloji merkezidir (Görsel 4.11). Küresel etkisi dünya finans piyasalarına yön vermesi, uluslararası şirketlerin Asya’daki üssü olması ve dev ihracat hacmiyle küresel ekonomiyi etkilemesinden kaynaklanır. Ayrıca modern gökdelenleri, büyük limanı ve serbest tica ret bölgesi ile tanınır. Görsel 4.11: Şanghay küresel etkiye sahip bir şehirdir. Zaman içinde yerleşmelerin fonksiyonel özellikleri değiştiği gibi etki alanları da değişebilmektedir. Bir yerleşme önce yerel düzeyde etkiliyken çeşitli gelişme ve değişimler sonucunda bölgesel veya küresel bir odak hâline gelebilir. Şan ghay, 1980'li yıllara kadar kapalı bir liman kenti sayılırken serbest ticaret bölgelerinin kurulması ve küreselleşme ile Asya’nın en güçlü ekonomik merkezlerinden biri hâline gelmiştir. Hızlı ulaşım ağları, dijital bağlantılar ve küresel ticaret; şehirler arası mal, hizmet, bilgi ve insan akışını kolaylaştırmak tadır. Genel ağ sayesinde küçük yerleşmeler de ulusal ve küresel çapta etkiler yaratabilmektedir. Bunun yanında nüfus miktarı fazla olan şehirlerin etki alanları çevredeki banliyö ve diğer yerleşmeleri de kapsayacak şekilde genişlemiştir. Nüfusu 10 milyonu geçen şehirler genellikle yoğun göç alan, hızlı büyüyen, ekonomik ve kültürel merkezlerdir. Sana yi, finans, teknoloji, ulaşım ve diğer hizmet sektörleri gelişmiştir.
