Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
1. Tema / Tepki Konuya Başlarken Aşağıdaki metni okuyunuz, metinden yararlanarak sayfa sonunda verilen soruları cevapla- yınız. Cevaplarınızı boş bırakılan alanlara yazınız. Refleksler, vücudu tehlikeli durumlardan korur ya da homeostaziyi korumaya yardımcı olur. Tadı veya kokusu kötü olan bir yemek yanlışlıkla yen- diğinde vücut ani bir şekilde öğürme refleksi ve- rir. Bu sayede zehirlenmenin önüne geçilmiş olur. Benzer şekilde ani ve şiddetli bir ses karşısında sesin kaynağından kaçma eğilimi gösterilir. Refleksler çok çeşitlidir. Bunlardan biri göz be- beği refleksidir. Çok ışıklı bir ortamda göz bebeği küçülürken karanlık bir ortamda büyür. Ağza alı- nan ya da yutağa gelen herhangi bir besin ya da sıvı otomatik bir şekilde yutulur. Bebekler yanak- larına dokunulduğunda o tarafa dönüp ağızlarını açarlar. Öksürme refleksi sayesinde yutağa ka- çan bir parçanın soluk borusuna gitmesi engelle- nir. Hapşırmada ise burun; toz, polen, küf, bakteri ve yabancı maddelerden akciğerden gelen hava sayesinde temizlenir. Böylece olası bir hastalık etkeninin vücuda girmesi önlenmiş olur. Bunlar oldukça basit ancak homeostaziyi sağlayan reflekslerdir. Vücutta daha karmaşık ve refleks benzeri hareketler de görülür. Dans etmek, örgü örmek ve enstrüman çalmak refleks benzeri davranışların en iyi örnekleridir. Bu davranışları kazana- bilmek için belli bir süre tekrar etmek gerekir. Refleks benzeri davranışların en iyi görüldüğü kişiler futbolcular, boksörler, tenisçiler, voleybolcular ve yarış arabası pilotlarıdır. Sporcular ve yarış arabası pilotları daha hızlı hareket etmek için çeşitli özel egzersizler yaparlar. Örne- ğin boksörler yumruktan daha etkin bir şekilde kaçabilmek için kendilerine seri bir şekilde atılan tenis toplarıyla çalışırlar. Kendilerine gelen ani bir saldırı karşısında hızlı tepki vermek için de ellerine belli miktar ağırlık alarak yumruk atmaya çalışırlar. Yarış arabası pilotları ise tepki sürelerini kısaltmak için çeşitli egzersizler yaparlar. Bunlardan bazıları serbest bırakılan tenis topunu tutabilmek ve üç topu ellerinde çevirerek havada tutabilmektir (Görsel 1.8.1). Ayrıca ekranda hızla yanıp sönen ışıklardan doğru rengi yakalamaya çalışma egzersizi ya- parak el-göz eş güdümlerini de geliştirirler. El-göz eş güdümünü geliştirmiş olan sporcular, bu karmaşık hareketleri son derece hızlı ve etkin şekilde gerçekleştirirler. (Yazarlar tarafından bu kitap için hazırlanmıştır.) ●Vücut reflekslerinin işlevleri nelerdir? Açıklayınız. ●Vücutta hangi refleksler görülür? Açıklayınız. ●Vücuttaki karmaşık reflekslere siz de örnek veriniz. Görsel 1.8.1: Refleks geliştirme egzersizi
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
1. Adım (Biyolojik Yapı ve Süreç Analizi): İlgili organ, hücre yapısı veya ekolojik kavramın temel özellikleri gözden geçirilir.
2. Adım (Fizyolojik Mekanizma): Hücresel solunum, fotosentez, sinir iletimi veya ekosistem dengesi ile ilgili neden-sonuç ilişkisi kurulur.
3. Adım (Değerlendirme): MEB kazanımlarına uygun bilimsel terminoloji ile açıklama tamamlanır.
