Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
1. Tema / Tepki Konuya Başlarken Aşağıdaki metni okuyunuz, metinden yararlanarak sayfa sonunda verilen soruları cevaplayı- nız. Cevaplarınızı boş bırakılan alanlara yazınız. Bilim insanlarının uzun yıllar süren çalışmalarının sonunda meyve sineğinin [Drosophila me- lanogaster (drozofila melanogaster)] beyin haritası çıkarılmıştır. Beyin haritasının üç boyutlu yapısının belirlenmesinde elektron mikroskobu görüntülerinden elde edilen veriler kullanıl- mıştır. Çıkarılan haritada yaklaşık 139 000 nöron bulunduğu tespit edilmiştir. Yapılan çalışma- nın sonucunda en çok sinaps oluşturan nöronların büyük bölümünün beynin öğrenme mer- keziyle bağlantılı olduğu görülmüştür (Görsel 1.6.1). Meyve sineklerinin gördüğü her nesneyi tanıyabildiği ve bir hesaplama yapıp karar verebildiği de belirlenmiştir. Bu çalışma, çok az sayıda nörondan oluşan basit bir yapıya sahip meyve sineği beyninin pek çok karmaşık işi yapabildiğini göstermiştir. Meyve sineklerinin beyin haritasının çıkarılmasının böcek beyninde davranışların, öğrenmenin ve vücut fonksiyonlarının nasıl kontrol edildiğinin anlaşılmasına yardımcı olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışma, sinir sistemi ile öğrenme kapasitesi arasındaki ilişkiyi anlamamız açısından önemli ipuçları sunmaktadır. Sinir sistemi; uyaranları algılama, yorumlama ve tepki oluş- turma süreçlerini yönetir. Sistem karmaşıklaştıkça öğrenme kapasitesi de artar. Gelişmiş canlılarda nöronlar arası bağlantıların (sinapsların) fazla olması, bilginin yorumlanmasını ve depolanmasını sağlar. Öğrenme, mevcut bağlantıların güçlenmesi veya yenilerinin kurulma- sıyla gerçekleşir. Basit yapılı canlılarda öğrenme sınırlıdır. Gelişmiş canlılarda ise deneyim yoluyla yeni davranışlar geliştirme ve problem çözme yeteneği bulunur. (Yazarlar tarafından bu kitap için hazırlanmıştır.) ●Bilim insanları meyve sineğinin beyin haritasını çıkararak hangi sonuçlara ulaşmışlardır? Açıklayınız. ●Meyve sineklerinin küçük bir beyne sahip olmasına rağmen pek çok karmaşık davranışı yerine getirebilmesindeki etken nedir? Açıklayınız. ●Farklı canlı gruplarında sinir sisteminin gelişmişlik düzeyi ile öğrenme kapasitesi arasında nasıl bir ilişki vardır? Bu ilişkiyi örnekler vererek açıklayınız. Görsel 1.6.1: Meyve sineği ve meyve sineğinin nöronlarının arasındaki sinapslar Sinaps oluşturan nöronlar
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
1. Adım (Biyolojik Yapı ve Süreç Analizi): İlgili organ, hücre yapısı veya ekolojik kavramın temel özellikleri gözden geçirilir.
2. Adım (Fizyolojik Mekanizma): Hücresel solunum, fotosentez, sinir iletimi veya ekosistem dengesi ile ilgili neden-sonuç ilişkisi kurulur.
3. Adım (Değerlendirme): MEB kazanımlarına uygun bilimsel terminoloji ile açıklama tamamlanır.
