11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 40 Cevapları (MEB Yayınları)

1. Tema / Tepki Değerlendirme Öz Değerlendirme Formu Grup Değerlendirme Formu Bütüncül Dereceli Puanlama Anahtarı 1.4.1. Bitkilerde Yönelme Hareketleri Bitkiler, yaşamlarını sürdürebilmek için ışık, su ve kimyasal maddelere ihtiyaç duyar. Bu nedenle bit- kiler çeşitli tropizma hareketleri ile ihtiyaçlarının karşılanabileceği tarafa yönelir. Bitkiler çevredeki uyaranları algılayarak ışığa, su ve kimyasalların yoğun olduğu toprağa doğru yönelme hareket- leri gerçekleştirir. Bitki kökleri ve sürgünleri yer çekimine duyarlı olduğundan bitkinin yer çekimi- ne olan tepkisi tohum çimlenir çimlenmez oluşur. Sürgünler, yer çekimine karşı hareket ederek yu- karı doğru büyür. Bu sayede bitki, fotosentez yap- mak için ihtiyaç duyduğu ışığa ulaşır. Kökler yer çekimi kuvvetine doğru yönelir, böylece bitki top- rağa tutunarak su ve minerallere ulaşır. Tohumlar toprağa hangi yönde düşerse düşsün kök her za- man yer çekimi yönünde, gövde ise yer çekimine ters yönde büyür (Görsel 1.4.7). Oksin hormonu, özellikle bitkilerin ışığa ve yer çe- kimine olan tepkisinde büyük rol oynar. Bitkilerde gövde ve kökler yüksek oksin konsantrasyonlarına farklı tepkiler verir. Yüksek konsantrasyonda oksin, sürgün uçlarında ve gövdede büyümeyi teşvik ederken kök- te yavaşlatır veya durdurur. Bu durum sürgünün yukarı, kökün aşağı doğru yönelmesini sağlar. Oksin, sürgün tepesinde üreti- lerek gövdeden aşağı doğru ta- şınır. Işığın tek yönden gelmesi durumunda oksin, az ışık alan tarafta daha fazla birikir ve bu bölgede uzamayı teşvik eder. Oksinin bulunduğu taraftaki hücrelerde uzama daha fazla olduğu için büyüme asimetrik olarak gerçekleşir. Bu asimetrik büyüme, bitki gövdesinin ışığa doğru yönelmesini sağlar (Gör- sel 1.4.8). Görsel 1.4.7: Çimlenen tohumun gövdesi yukarı, kökü aşağı doğru büyür. Görsel 1.4.8: a) Oksinin etkisiyle bitkide yönelme,

b) Oksinin sürgün ucunda yönelmeye etkisi a Oksin H ü c r e u za m a sı Işık Işık Işık b