11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 36 Cevapları (MEB Yayınları)

1. Tema / Tepki Konuya Başlarken Aşağıdaki metni okuyarak verilen soruyu cevaplayınız. Cevabınızı sınıfta sözlü olarak paylaşınız. Bitkilerin ışığa yönelmesi, tarımsal üretimde verim ve kaliteyi doğrudan etkileyen bir bitki tepkisidir. Se- ralar, tarlalar ve meyve bahçelerinde yapılan uygula- malar bu mekanizmaya dayanarak planlanır. Bitkiler ışığa doğru büyüyerek daha fazla fotosentez yapar, bu da büyüme hızını ve ürün miktarını artırır. Seralarda bitkilerin eşit şekilde ışık alabilmesi için düzenli aralıklarla dikim yapılır ve bitkiler belirli yönlere doğru desteklenir. Örneğin sera içindeki ışık dağılımı yetersizse bitkiler tek bir yöne doğru yönelir. Bu durumu önlemek için yapay aydınlatma sistemleri kullanılarak ışığın her bitkiye eşit ulaşması sağlanır. Dikey tarım uygulamalarında ise bitkilerin toprak üstü organlarının ışığa doğru yönelmesi göz önünde bulundurulur. Bu uygulamada tohumlar tarlaya ekildiği gibi yatay değil dikey olarak katmanlandırılmış raflara ekilir ve yetişen bitkiler ışığa doğru büyür. Böylece yetiştirme alanı daha verimli kullanılır ve birkaç katmanda üretim yapılabilir. Tarlalarda ekim yönü büyük önem taşır. Bitkilerin gün boyunca güneş ışığından en iyi şekilde yararlanabilmesi için genellikle kuzey-güney doğrultusunda ekim yapılır. Böylece bitkilerin her iki tarafı da gün içinde ışık alır ve fototropizma dengeli bir şekilde gerçekleşir. Meyve bahçelerinde de benzer şekilde ağaçların dikilmesi (Görsel 1.4.1), budanması, dalla- rın ışık alacak şekilde düzenlenmesi bitkinin ışık alma kapasitesinin yükseltilmesi amacıyla yapılır. Bu sayede hem yapraklar daha fazla fotosentez yapar hem de meyveler daha iyi gelişir ve daha kaliteli olur. (Yazarlar tarafından bu kitap için hazırlanmıştır.) ● Bitkilerin ışığa yönelme tepkisinin tarımsal uygulamalarda nasıl kullanıldığını açıklayınız.

4. Etkinlik Adı Bitkide Tropizma Hareketleri Amaç Bitkilerde yönelme hareketlerinin gözlemlenebileceği deney yapabilme Süre 40 + 40 dk. Yönerge • Aşağıdaki uygulama basamaklarını takip ederek etkinliği gerçekleştiriniz. • Deney raporunuzu karekod ile verilen “Deney Raporu Formu”na uygun olarak hazırlayınız. • Deney raporlarınız, karekodda verilen “Bütüncül Dereceli Puanlama Anahtarı” ile öğretmeniniz tarafından değerlendirilecektir. Deney sonunda karekodda verilen “Öz Değerlendirme Formu”nu ve “Grup Değerlendirme Formu”nu doldurunuz. Uygulama

1. Bitkilerin gövdesi yukarıya doğru büyürken kökleri neden toprağın derinliklerine doğru büyür? Açık- layınız.

2. Aşağıda bilim insanları tarafından gerçekleştirilen koleoptil deneyleri verilmiştir. Bu deneyleri incele- yerek bitki gövdesinin ışık uyaranına doğru yönelme hareketleri hakkında bilgi edininiz. Bu süreçte oksin hormonunun asimetrik büyümeye olan etkisine dikkat ediniz. Görsel 1.4.1: Işıktan en iyi verimle yararlanacak şekilde dikilmiş meyve ağaçları