Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
2. Tema / Homeostazi Konuya Başlarken Aşağıdaki metni okuyunuz, metinden yararlanarak sayfa sonunda verilen soruları cevaplayınız. Cevaplarınızı boş bırakılan alanlara yazınız. Sıcak bir yaz gününde dış ortamda uzun süre fiziksel etkinlikte bulunulması, organizmanın enerji depolarının azalmasına yol açar. Eve dönüldüğünde hissedilen yoğun açlık ve mide hareketlerine bağlı sesler, açlık ve tokluk durumlarını düzenleyen hormonların etkisiyle or- taya çıkar. Açlık ve tokluk hissi, organizmanın enerji gereksinimi ve enerji alımı arasındaki dengeyi sağlayan hormonların oluşturduğu düzenleyici süreçlerin sonucudur. Yemek öncesinde ortaya çıkan belirgin açlık hissi, vücudun enerji düzeylerindeki azalmanın reseptörler tarafından algılanıp hormonlarla merkezî sinir sistemine iletilmesiyle oluşan bir uyarıdır. Bu hormonlar, mide doluluğunun ve enerji seviyesinin düştüğünü beyne bildirerek besin arayışını başlatır. Besin alımının gerçekleşmesinin ardından hormonlar, enerji gerek- siniminin karşılandığını belirten ters yönde sinyaller oluşturarak tokluk hissinin oluşmasını sağlar. Bu döngü, enerji dengesinin sürdürülmesi için sürekli işler. Besin alımı sonrasında yiyeceklerden elde edilen glikoz, kana geçerek organizma için temel bir enerji kaynağı hâline gelir. Hormonlar, kandaki glikoz miktarını sürekli izleyerek düzenler. Kanın glikoz düzeyi yükseldiğinde fazla glikoz karaciğerde glikojen olarak depolanır, glikoz düzeyi düştüğünde ise depolanmış glikojen, glikoza dönüştürülür ve dolaşıma verilir. Böylece enerji ihtiyacının karşılanmasında kullanılır. Hormonlar, yalnızca açlık-tokluk ve enerji dengesini düzenlemede değil iskelet sisteminin sağlıklı gelişiminde de önemli bir rol üstlenir. Kemik dokusunun güç ve bütünlüğünü korumak için gerekli olan kalsiyumun kandaki düzeyi hormonlar tarafından sürekli kontrol edilir. Kan- daki kalsiyum düzeyi düştüğünde kemiklerden kana kalsiyum geçişi sağlanır, yükseldiğinde ise kalsiyum kandan tekrar kemik dokusuna aktarılır. (Yazarlar tarafından bu kitap için hazırlanmıştır.) ●Günlük yaşantınızda vücudunuzun açlık ve tokluk durumu ile kan glikoz düzeyinin düzen- lenmesinde görev alan hormonlar nelerdir? ●Boyunuzun yıllar içinde uzaması vücudunuzdaki hangi mekanizmanın çalıştığını gösterir? Yazınız.
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
1. Adım (Biyolojik Yapı ve Süreç Analizi): İlgili organ, hücre yapısı veya ekolojik kavramın temel özellikleri gözden geçirilir.
2. Adım (Fizyolojik Mekanizma): Hücresel solunum, fotosentez, sinir iletimi veya ekosistem dengesi ile ilgili neden-sonuç ilişkisi kurulur.
3. Adım (Değerlendirme): MEB kazanımlarına uygun bilimsel terminoloji ile açıklama tamamlanır.
