11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 120 Cevapları (MEB Yayınları)

1. Tema / Tepki neden olmuştur. Başlıca alerjik hastalıklar arasında alerjik rinit, astım, göz nez- lesi ve egzama yer alır. Alerjik rinit burun zarında, astım bronşlarda, egzama ise deride alerjik reaksiyonlara neden olur. Alerjenler solunumla, deriye temasla veya yiyeceklerle vücuda girer. Alerjenlerle ilk karşılaşmada B lenfositleri plazma hücrelerine dönüşür. Plazma hücreleri antikor üretir. Bu antikorlar bağ dokuda bulunan mast hücrelerinin hücre zar- larına tutunur. Alerjenler, vücuda ikinci kez girdiğinde mast hücresindeki anti- korlara bağlanır. Bu durum mast hücrelerinin histamin molekülü salgılamasına neden olur (Görsel 1.12.1). Histamin vücutta yangısal tepkiyi oluşturur. Bunun sonucunda hapşırma, burun akması, göz yaşarması, ciltte kızarma, kaşıntı, ağrı, şişme, solunum zorlukları gibi çok farklı alerjik reaksiyonlar ortaya çıkabilir. Alerjik hastalıklar için kullanılan antihistaminik ilaçlar, histaminin bağlandığı he- def hücrelerdeki reseptörleri bloke eder. Böylece alerjik tepkilerin ortaya çıkma- sı önlenmiş olur. Özellikle arı zehri, yer fıstığı veya penisiline karşı aşırı hassas kişilerde ana- filaktik şok ortaya çıkabilir. Bu durumda hızlı ve yoğun miktarda salgılanan histamin etkisi ile aniden damarlar genişler, kan basıncı düşer, solunum yol- ları daralır ve nefes darlığı başlar. Bu semptomlara acil müdahale edilmezse kısa süre içinde ölüme neden olabilir. Anafilaktik şok durumunda ölüm nedeni gırtlak ödemi, tansiyon düşüklüğü ya da kalp krizidir. Görsel 1.12.1: Mast hücrelerinin histamin salgılaması ile alerjik tepkinin ortaya çıkması

a) Alerjenle ilk karşılaşma sonrası B lenfositleri, antikor salgılayan plazma hücrelerine dönüşür.

b) Antikorlar mast hücre zarına tutunur.

c) Aynı alerjenle ikinci karşılaşmada alerjenler antikorlara bağlanır.