📘 10. Sınıf Fizik
📍 İş, bir cisme uygulanan kuvvet etkisinde cismin yer değiştirmesidir. Kuvvet ve
📝 Uygulama • Sayfa 82
✓ 2026-2027 MEB Yayınları
2026-2027 Eğitim Öğretim Yılı MEB 10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 82 Uygulama sorularının detaylı çözümleri ve cevap anahtarı aşağıda sunulmuştur.
Konu ve Kazanım Rehberi: 2. ÜNİTE — İş, bir cisme uygulanan kuvvet etkisinde cismin yer değiştirmesidir. Kuvvet ve kapsamında kitaptaki soruların açıklamalı çözümleri yer almaktadır.
1 Soru 1 (Uygulama)
MEB Sayfa 82
Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
2. ÜNİTE İş, bir cisme uygulanan kuvvet etkisinde cismin yer değiştirmesidir. Kuvvet ve yer değiştirme vektörel büyüklüklerdir. Bu nedenle fiziksel anlamda iş yapıla bilmesi için kuvvetin uygulama yönü ile yer değiştirmenin yönü birbirine paralel olmalıdır (Şekil 2.1). İş, bir cisme uygulanan kuvvet (𝐹𝐹⃗) ile cismin kuvvet doğrultusundaki yer değiş tirme büyüklüğünün (D𝑥) çarpımı olarak ifade edilir. İşin büyüklüğü W = Fnet . D𝑥 matematiksel modeli ile hesaplanır. Grafik 2.1'de cismin hareketine ait F-𝑥 grafiği görülmektedir. Şekil 2.2: Cisme uygulanan 𝐹𝐹⃗! ve 𝐹𝐹⃗! kuvvetleri - 𝑥 + 𝑥 𝐹𝐹⃗! 𝐹𝐹⃗! Δ𝑥𝑥⃗ İş skaler bir büyüklük olup W ile gösterilir. SI'ya göre işin birimi newton · met redir (N · m). Bu birim joule (jul) olarak adlandırılır ve birim sembolü J olarak gösterilir. 1 N büyüklüğünde bir kuvvetin etkisiyle cisim 1 m yer değiştirdiğinde cisim üzerinde 1 N ∙ m iş yapılır. Bu durumda 1 N ∙ m = 1 J eşitliği yazılır. Sürtünmesi ihmal edilen bir ortamda duran bir cisme ya da hareket eden bir cisme hareketi yönünde sabit net kuvvet uygulanarak iş yapıldığında cisim hızlanır. Bu durumda pozitif iş yapılmış olur. Ancak cisme hareket yönüne zıt yönde bir kuvvet uygulandığında yapılan iş negatif olur ve cisim yavaşlar. Şekil 2.2, sürtünmesi ihmal edilen ortamda yatay bir doğrultuda 𝐹𝐹⃗! ve 𝐹𝐹⃗! kuv vetlerinin etkisinde +𝑥 yönünde hareket eden bir cismi göstermektedir. Cisme hareket yönünde etki eden 𝐹𝐹⃗! kuvveti pozitif, cismin hareketine ters yönde etki eden 𝐹𝐹⃗! kuvveti ise negatif iş yapar. F1 > F2 ise cisim hızlanır. F2 > F1 ise cisim yavaşlar. F1 = F2 ise cisim var olan hareket durumunu korur. Cisme etki eden kuvvetlerin yer değiştirmeye bağlı grafiği, Grafik 2.2'de veril mektedir. Grafik 2.1: F kuvveti ile cismin yer değiştirmesini gösteren F-𝑥 grafiği 𝑥 (m) F (N) F 𝑥 Şekil 2.1: Kuvvet etkisi altında cismin yer değiştirmesi x 3v - 𝑥 + 𝑥 𝐹𝐹⃗ Grafik 2.2: 𝐹𝐹⃗!ve 𝐹𝐹⃗! kuvvetleri ile cismin yer değiştirmesini gösteren F-𝑥 grafiği 𝑥 (m) F (N) F1 -F2 𝑥 Negatif iş Pozitif iş
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
Sürat: Skaler bir büyüklük olup birim zamanda alınan toplam yoldur (v = Alınan Yol / Zaman).
Hız: Vektörel bir büyüklük olup birim zamandaki yer değiştirmedir (v = Δx / Δt).
Konum-zaman (x-t) grafiğinin eğimi hızı verir. Hız-zaman (v-t) grafiğinin altındaki alan ise yer değiştirmeyi verir.
✓
Doğru Cevap / Sonuç
v = Δx / Δt uygulanır; sürat skaler büyüklük, hız vektörel büyüklüktür.
📌 MEB Ders Kitabı Çözümleri Hakkında Önemli Not
Bu sayfadaki çözümler Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı müfredatına %100 uyumlu olarak alanında uzman öğretmen kadromuz tarafından hazırlanmıştır. Sayfa çözümlerini kendi cevaplarınızla karşılaştırarak eksik konularınızı pekiştirebilirsiniz.
