10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 36 Cevapları (MEB Yayınları)

1. ÜNİTE Bir cisim üzerine uygulanan net kuvvet cismin hızlanmasına veya yavaşla­ masına neden olur. Cismin hızında birim zamanda meydana gelen değişime ivme denir. İvme 𝒂𝒂 sembolü ile gösterilir. Vektörel bir büyüklüktür. İvmenin birimi SI'da [Système International d’Unités (Uluslararası Birimler Sistemi)] m/s2dir. İvme 𝑎𝑎⃗= 𝐻𝐻𝐻𝐻𝐻𝐻 𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑 𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍 𝑎𝑎𝑎𝑎𝑎𝑎𝑎𝑎𝑎𝑎𝑎𝑎𝑎 = ∆𝜗𝜗⃗ ∆𝑡𝑡 = 𝜗𝜗⃗!"# −𝜗𝜗⃗$%& 𝑡𝑡!"# −𝑡𝑡$%& matematiksel modeli ile ifade edilir. Hız, eşit zaman aralıklarında aynı büyük­ lükte artıyor ya da azalıyorsa ivmenin büyüklüğü sabittir. Örneğin bir araç her 1 s'de 5 m/s hızlanıyorsa aracın ivmesinin büyüklüğü sabit ve 5 m/s2 olur. Cisme hareket yönüyle aynı yönde kuvvet uygulandığında cismin hızı artar. Bu durumda cismin ivmesinin yönü de hareket yönüyle aynıdır. Bununla birlikte hareket yönüne ters yönde kuvvet uygulanan cismin hızı azalır ve cismin ivmesinin yönü de hareket yönüne zıt olur. İvmenin yönü her zaman uygula­ nan kuvvetin yönü ile aynıdır. Örnek Bir şehirde yeni açılacak olan metro hattındaki araçların hız büyüklüklerinin her 1 s'deki değişimi analiz edilerek hızlanma süresi test edilmektedir. Başlangıçta durmakta olan bir aracın 4 m/s2 büyüklüğündeki sabit ivme ile gerçekleştirdiği hız değişimi hesaplanacaktır. Buna göre metronun

a) Verilen zamanlarda anlık hız değerini hız değişiminin büyüklüğünden yararlanarak tabloya yazınız.

b) 6. s'deki hızının büyüklüğünü ivmenin matematiksel modelinden yararlanarak hesaplayınız.

a) Metronun ivme büyüklüğünün 4 m/s2 olması, her 1 s'de hızının 4 m/s artacağı anlamına gelir. (0-6) s aralığında metronun hız büyüklüğü ve zaman bilgileri tablodaki gibi olur.