📘 10. Sınıf Fizik
📍 B) Depremle İlgili Bilimsel Model Oluşturabilme
📝 Etkinlik & Alıştırmalar • Sayfa 300
✓ 2026-2027 MEB Yayınları
2026-2027 Eğitim Öğretim Yılı MEB 10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 300 Etkinlik & Alıştırmalar sorularının detaylı çözümleri ve cevap anahtarı aşağıda sunulmuştur.
Konu ve Kazanım Rehberi: 4. ÜNİTE — B) Depremle İlgili Bilimsel Model Oluşturabilme kapsamında kitaptaki soruların açıklamalı çözümleri yer almaktadır.
1 Soru 1 (Etkinlik & Alıştırmalar)
MEB Sayfa 300
Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
B) Depremle İlgili Bilimsel Model Oluşturabilme Sismograf Deprem ve yer hareketlerini inceleyerek bu konuda çalışmalar yapan bilim dalına sismoloji veya deprem bilimi denir. Sismoloji alanında çalışan bilim insanlarına ise sismolog (deprem bilimci) adı verilir. Depremler yerin derin liklerinde meydana gelir ve bu nedenle doğrudan ölçülemez. Yer sarsıntıları nın ivmelerini (veya yer değiştirmelerini) zaman ile ilişkilendirerek kaydeden cihaza sismograf (depremyazar, depremölçer), sismograflar tarafından yapı lan kayda ise sismogram denir. Sismograflar, depremlerin yeri ve büyüklüğünün belirlen mesinde kullanılan en önemli araçlardan biridir. En basit sismograf türü bir ucu sabitlenmiş, diğer ucunda bir kayıt kalemi bulunan, yay ile desteklenmiş ağırlıklı bir çubuktan oluşur. Herhangi bir sarsıntı anında üzerindeki ağırlık sabit kaldığı için çubuğun diğer bölümleri salınır. Kayıt kalemi, saat ibresi yönünde ağır ağır dönen bir silindirin üzerinde sarsıntıları tespit eder. Kayıt cihazı, Görsel 4.12'deki gibi sismik dalgaların şeklini ve genliğini bir kâğıda veya Görsel 4.13'teki gibi dijital dosyaya kaydeder. Bu bilgiler, depremlere karşı hazırlıklı olunmasını sağlar ve can kayıplarının en aza indirilmesine yardımcı olur. Deprem erken uyarı sistemleri, sismik dalgalar henüz yer yüzeyine ulaşmadan önce insanları uyarmak için sismog raflardan alınan verileri kullanır. Türkiye’de Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü ile AFAD (Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı) depremlerle ilgili bilgi veren kurum lardır. Kandilli Rasathanesi deprem hareketlerini izlemek için sismik kayıt yapan cihazlarla kurulu bir ağa sahiptir. Benzer şekilde AFAD’ın da bir ağı bulunmaktadır. Bu ağ, fay yakınlarına yerleştirilen sismograflardan oluşmaktadır. Birçok farklı istasyondan gelen veriler bu merkezlerde top lanarak depremin merkez üssü, odak derinliği, büyüklüğü gibi birçok parametrenin belirlenmesinde kullanılır. Sismograflar • Yer kabuğundaki ani hareketleri kaydederek depremlerin yerini, büyük lüğünü ve derinliğini belirler. • Tsunami riski taşıyan bölgelerde deniz altındaki sismik hareketleri izle yerek erken uyarı sistemlerini destekler. • Belirli bir bölgedeki deprem riski hakkında bilgi sağlar. • Yer altındaki petrol, doğal gaz ve diğer kaynakların tespitinde kullanılır. • Yer kabuğunun derinliklerindeki yapıları incelemek için kullanılır. • Aktif volkanik bölgelerdeki yer hareketlerini izlemek için kullanılır. • Yeni yapılacak inşaatların projelerinin zemin etüdü için kullanılır. Görsel 4.12: Analog sismograf Görsel 4.13: Dijital sismograf
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
Sürat: Skaler bir büyüklük olup birim zamanda alınan toplam yoldur (v = Alınan Yol / Zaman).
Hız: Vektörel bir büyüklük olup birim zamandaki yer değiştirmedir (v = Δx / Δt).
Konum-zaman (x-t) grafiğinin eğimi hızı verir. Hız-zaman (v-t) grafiğinin altındaki alan ise yer değiştirmeyi verir.
✓
Doğru Cevap / Sonuç
v = Δx / Δt uygulanır; sürat skaler büyüklük, hız vektörel büyüklüktür.
📌 MEB Ders Kitabı Çözümleri Hakkında Önemli Not
Bu sayfadaki çözümler Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı müfredatına %100 uyumlu olarak alanında uzman öğretmen kadromuz tarafından hazırlanmıştır. Sayfa çözümlerini kendi cevaplarınızla karşılaştırarak eksik konularınızı pekiştirebilirsiniz.
