10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 217 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Elektrik akımının oluşturabileceği tehlikelere karşı alınması gereken önlemler nelerdir? Açıklayınız. Yandaki karekodu kullanarak Dereceli Puanlama Anahtarı'na ulaşabilirsiniz. Elektrik, günlük hayatta kullanılan birçok cihazı çalıştırmasına rağmen, gerekli güvenlik önlemleri alınmadığı takdirde ciddi tehlikeler oluşturabilir. Bu nedenle, elektrikli cihazların tasarlanmış oldukları ve üreticileri tarafından belirtilen geri­ lim aralığında kullanılması, cihazların güvenli bir şekilde çalışmasını sağlar. Günlük hayattaki elektrik tesisatlarında priz ve duylar birbirine paralel bağlıdır. Dolayısıyla çalıştırılan her priz ve açılan her lamba, eşdeğer direnci azaltır. Eşdeğer direncin azalması, çekilen akımın artmasına neden olur. Akımın art­ ması sıcaklığın artmasına, sıcaklığın artması ise kablo üzerindeki yalıtım mal­ zemesinin erimesine sebebiyet verebilir. Kablo üzerindeki yalıtım malzemesi eridiğinde kısa devre meydana gelebilir. Bu gibi durumlarda sigorta devreye girerek oluşabilecek tehlikelere karşı devrenin akımını keser. Elektronik aletlerin kullanımı hayli yaygın olduğundan kişiler çeşitli sebeplerle elektrik akımına maruz kalabilmektedir. İnsan vücudundan geçen elektrik akımının vereceği zarar; akımın büyüklüğüne, süresine ve vücutta izlediği yola bağlı olarak değişir. Akım yolu, kalbin üzerinde olduğunda akımın vücuda vereceği zarar daha fazladır. Çekilen akımın büyüklüğü, kişinin vücut diren­ cine göre değişiklik gösterebilir. İnsan vücudunun direnci; kuru iken yaklaşık 100.000-500.000 Ω, ıslak iken ise yaklaşık 500-1000 Ω’dur. Vücut ıslak iken direnci düşük olduğundan aynı potansiyel fark altında ıslak vücuttan geçen akım, kuru vücuttan geçen akımdan fazla olur. Terleme, sıcaklık, bireysel özellikler, psikolojik durum gibi birçok faktör de kişinin vücut direncini etkile­ mektedir. Elektrik akımının oluşturabileceği tehlikeler üç başlık altında toplanabilir:

1. Sinirler, kaslar ve kalp üzerine doğrudan etkisi,

2. Isınma sebebiyle meydana gelen yanıklar,

3. Düşme veya çarpma sonucu meydana gelen yaralanmalar. Elektrik kaynağı ile teması devam eden kişiye asla dokunulmamalı, mümkünse derhal elektrik akımı durdurulmalıdır. Akımın durdurulması mümkün değilse iletken olmayan bir malzeme kullanılarak kişinin akım ile teması kesilmelidir. Sigorta Günlük hayatta kullanı­ lan elektronik cihazları aşırı akımdan koruyarak cihazların ve canlıların zarar görmesine engel olan alettir. Sigortanın içindeki direnç, üzerinden akım geçtiğinde elektrik enerjisini ısı enerjisine dönüştürür. Sigortadan geçen akım arttıkça açığa çıkan ısı enerjisi de artar. Akımın güvenli sınırı aşması durumunda, bu ısı etkisiyle sigorta mandalı düşerek devreyi keser. Bu duruma sigorta atması denir.