10. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 33 Cevapları (MEB Yayınları)

3. Etkinlik Adı Fotosentezde Kullanılan ve Üretilen Maddeler ile İlgili Kontrollü Deney Tasarlama Amaç Fotosentezde kullanılan ve üretilen maddeler ile ilgili deney yapabilme Süre 40+40 dk. Malzeme Tasarlayacağınız deneye uygun kendi seçeceğiniz malzemeler Yönerge • Aşağıdaki uygulama basamaklarını takip ederek fotosentezde kullanılan ve üretilen maddelerle ilgili tasar- layacağınız kontrollü deneyinizi gerçekleştiriniz. Deneyinizi tasarlarken karekodda verilen Deney Tasarım Formu’nu kullanabilirsiniz. • Etkinlik sonunda deney süreci ve sonucuna ilişkin deney raporunuzu, karekod ile verilen Deney Raporu formatına uygun olarak hazırlayınız. • Etkinlik sonunda karekod ile verilen Öz Değerlendirme Formu’nu doldurunuz. • Deney raporunuz Analitik Dereceli Puanlama Anahtarı ile öğretmeniniz tarafından değerlendirilecektir.

1. Aşağıda verilen sorunun cevabını arkadaşlarınızla tartışınız. Bir bitki fotosentez esnasında hangi maddeleri kullanır ve üretir?

2. Bilim tarihinde fotosentez ile ilgili yapılan önemli bilimsel çalışmalara ilişkin aşa- ğıdaki tabloyu inceleyiniz veya karekod ile verilen videoyu izleyiniz. Tablo 1.1: Bilim Tarihinde Fotosentezle İlgili Yapılan Önemli Çalışmalar Jan Baptist van Helmont’ın Çalışması Jan Baptist van Helmont (Yan Baptist ven Helmınt), 17. yüz- yılda yaptığı deneylerle bitkilerin büyümesinin suyun etkisiyle gerçekleştiğini açıklamıştır. Helmont’un deneyi şöyledir: Helmont bir söğüt fidanını ve kuru toprağı ayrı ayrı tartmıştır. Tarttığı toprağı bir saksıya yerleştirerek yine tartmış olduğu söğüt fidanını toprağa dikmiştir. Saksıdaki toprağın yüzeyini hava ve suyun köklere ulaşmasını engellemeyecek şekilde kapatarak toprağı sulamış ve fidanı beş yıl büyümeye bırak- mıştır. Bu süre sonunda büyüyen genç söğüt ağacını topraktan çıkararak ağacın gövde, kök ve dallarını tartmıştır. Bitkinin kütlesinin arttığını tespit etmiştir. Toprağı kurutmuş ve tartmış, toprağın neredeyse aynı kütleye sahip olduğunu görmüştür. Helmont bitkilerdeki kütle artışının sudan kaynaklandığı sonucuna varmıştır. Joseph Priestley’in Çalışması Bir kimyacı olan Joseph Priestley (Cosıf Pristli), 1774’de hava ile ilgili önemli deneyler gerçekleştirmiştir. Bu deneylerde bitkilerin havaya oksijen verdiğini gözlemleyen ilk kişi olmuştur. Priestley, bitki ve hayvan yaşamı arasındaki yakın ilişkinin keşfini sağlayan bir dizi deney gerçekleştirmiştir. Deneylerinde hava almayacak şekilde kapatılmış cam bir kavanoza yanmakta olan bir mum ve canlı bir fareyi birlikte koymuş; bir süre sonra ise mumun söndüğünü, farenin öldüğünü gözlemlemiştir. Priestley, mum ve fare ile birlikte hava almayacak şekilde kapatıl- mış cam bir kavanozun içine canlı bir bitki koyduğunda ise farenin hayatta kaldığını ve mumun yanmaya devam ettiğini gözlemlemiştir. Bu deneyin sonucunda Priestley, kirlenen havanın bitkiler tarafından temizlendiğini ifade etmiştir. Söğüt fidanı: 2,5 kg Gövde, kök ve dallar: 75 kg Kuru toprak: 79,9 kg 5 yıl sonra Sadece yağmur suyu Kuru toprak: 80 kg Bilim Tarihinde Fotosentez ile İlgili Yapılan Önemli Bilimsel Çalışmalar